PHÂN BIỆT BÀI GIẢNG LỄ VÀ BÀI DẠY LUÂN LÝ

Details

Category: 2. Cảm Nghiệm Sống Lời Chúa

Bài Giảng Lễ là bài diễn giải Lời Chúa, nhằm giúp các tín hữu sống ba nhân đức đối thần: Đức Tin, Đức Cậy, Đức Mến cách vững mạnh, để, khi đối mặt với bao sóng gió cuộc đời, họ vẫn một lòng trung tín, sống theo những gì Chúa dạy, hầu, đạt tới ơn cứu độ, mà Chúa đã hứa ban cho những ai hết lòng tin tưởng, cậy trông, tín thác vào Người; Bài dạy luân lý là bài giảng dạy cách đối nhân xử thế, nhằm giúp người nghe sống các giá trị nhân bản, luân lý, hầu, đạt tới một lối sống công bằng, văn minh, huynh đệ đại đồng.

Chẳng hạn, Bài Tin Mừng của Thứ Bảy Tuần 19 Thường Niên Năm Lẻ, nếu chúng ta chỉ dừng lại ở các giá trị nhân bản thông thường, chúng ta sẽ suy niệm câu Lời Chúa: Cứ để trẻ em đến với Thầy, đừng ngăn cấm chúng, vì Nước Trời là của những ai giống như chúng, như sau: Trẻ em có đôi mắt trong sáng, nhìn sao nói vậy, đơn sơ hồn nhiên, trẻ em đánh nhau giận nhau, chỉ trong chốc lát sẽ làm hòa với nhau, chơi lại với nhau. Chúng ta hãy bắt chước trẻ em để được vào Nước Trời, chúng ta hãy tập cho mình có được cái nhìn “bất nhị”, “cái nhìn không phân biệt” như trẻ em, như các thiền sư, để, tâm hồn chúng ta được bình an, không còn tham sân si nữa, không còn tranh giành hơn thua nữa…

Tất cả những điều trên là tốt, nhưng, nếu một Bài Giảng Lễ chỉ dừng lại ở những điểm như thế, thì, cũng còn xa Nước Thiên Chúa lắm, như lời Đức Giêsu nói: thu thuế và gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông. Thu thuế và gái điếm xét về luân lý: điểm dưới trung bình, nhưng, sẽ được vào Nước Trời trước các Kinh Sư và những người Pharisêu, là những người đạt điểm mười về mặt luân lý.

Điều Đức Giêsu muốn chúng ta “trở nên giống trẻ thơ”, đó là tâm tình tin tưởng phó thác của người con thơ đối với Cha hiền, như Lời Tổng Nguyện: chúng con đã được phúc gọi Chúa là Cha, xin cho chúng con ngày càng thêm lòng hiếu thảo, hầu đáng được hưởng gia nghiệp Chúa hứa ban. Ơn cứu độ là do một tình yêu hoàn toàn nhưng không của Thiên Chúa đối với chúng ta, như Bài đọc 1 Kinh Sách, ngôn sứ Mikha cho thấy: Tội lỗi chúng ta, Người chà đạp dưới chân, mọi lỗi lầm chúng ta, Người ném xuống đáy biển, vì chính Người là Cứu Chúa của ta; Bài đọc 2 Kinh Sách, thánh Pasianô tự hỏi: Ai ví được như Ngài, lạy Thiên Chúa, Ngài tha thứ lỗi lầm?

Bài Đáp Ca, Thánh Vịnh 15: Chúa là phần sản nghiệp con được hưởng, Chúa chính là gia nghiệp của chúng ta, không ai muốn để mất sản nghiệp của mình bao giờ, nếu gia sản của chúng ta là vườn cà phê, chúng ta sẽ lo chăm bón, giữ gìn, để đến mùa chúng ta thu hoạch, như trong Bài đọc 1 Thánh Lễ, dân nói với ông Giôsuê: Chúng tôi sẽ phụng thờ Đức Chúa, Thiên Chúa của chúng tôi, và chúng tôi sẽ nghe lời Người.

Tung Hô Tin Mừng: Lạy Cha là Chúa Tể trời đất, con xin ngợi khen Cha, vì Cha đã mặc khải mầu nhiệm Nước Trời cho những người bé mọn. Những kẻ bé mọn là những trẻ nhỏ: như mắt của gia nhân hướng nhìn tay ông chủ, như mắt của nữ tỳ hướng nhìn tay bà chủ, như mắt của con thơ hướng nhìn về Cha hiền, trông đợi mọi sự từ nơi Cha, hoàn toàn tin tưởng, tín thác nơi Cha.

Tóm lại, nếu dạy về luân lý, ta sẽ dạy: tập nên giống trẻ thơ, để đạt tới những giá trị nhân bản, để sống bình an, để bớt làm khổ mình, làm khổ người; còn nếu dạy về đức tin, ta sẽ dạy: tập tin tưởng, cậy trông, phó thác, dù có thể, ta chưa đạt được những điều khiến người khác ngưỡng mộ như các thiền sư hay người Pharisêu. Bản chất của ơn cứu độ là: ta không thể tự cứu mình, chỉ biết cộng tác và trông chờ vào sự giải cứu của một mình Chúa mà thôi.

 Emmanuel Nguyễn Thanh Hiền,OSB.

CHIÊM NIỆM GIỮA ĐỜI THƯỜNG

Details

Category: 2. Cảm Nghiệm Sống Lời Chúa

Khi nói tới “chiêm niệm”, ta nghĩ ngay tới các đan sĩ: xa lánh thế gian, tự nhốt mình trong bốn tường của các đan viện, để chỉ chuyên lo cầu nguyện mỗi ngày. Tuy nhiên, một bậc chiêm niệm thật sự không cần phải lánh đời, mà, chỉ cần sống đơn giản, trọn vẹn trong sự hiện diện của Chúa, và để cho cái nhìn của Chúa thấm qua từng ý nghĩ, lời nói, và hành động: mọi công việc hằng ngày như nấu cơm, rửa chén, chăm sóc gia đình, đều trở thành chiêm niệm.

Một khi, sống dưới ánh nhìn của Chúa, đã trở thành nền tảng của từng khoảnh khắc sống, thì, đời sống của ta sẽ dần được soi sáng bởi Thần Khí: ta không còn thấy mình là trung tâm của thế giới nữa, từ đó, tình yêu và lòng thương xót của ta sẽ tuôn chảy cách tự nhiên: như nước từ nguồn, như hương từ hoa; khi ấy, ta thấy rằng: mỗi người chúng ta thật sự không tách biệt nhau, tình thương của ta không xuất phát từ vị trí: ta là người tốt giúp kẻ khổ sở, và ta giúp không phải vì người kia đáng thương, mà vì, ta thấy sự khổ đau ấy đang xảy ra trong chính mình: không có sự chia hai giữa người giúp và người được giúp.

Khi ta nhận ra rằng: cuộc sống không vận hành theo ý mình, mà theo sự quan phòng của Chúa, từ đó, ta có cái nhìn khác về khổ đau: khổ đau trở thành sức mạnh cho trưởng thành, là nơi ươm mầm của Thần Khí, nếu thấm nhuần điều này, ta sẽ có khả năng chuyển hóa khổ đau thành ánh sáng nội tâm, không phải vì ta không còn đau, mà vì, ta biết cách bước vào nỗi đau với một tâm thế khác: ta không bị nó đẩy đi, cũng không dùng lý trí bóp nghẹt nó, từ đó, nỗi đau trở thành một người thầy nghiêm khắc, nhưng trung thực, chỉ cho ta thấy những điều, mà niềm vui chưa từng chỉ ra. Nếu ta là người chiêm niệm thật sự, thì, ta sẽ không bao giờ để nỗi khổ qua đi cách vô ích, nhưng, sẽ đào sâu vào nó, không phải để tự hành hạ mình, mà để, tìm ra điều chưa từng được thấy dưới ánh sáng thập giá, để rồi, ta nhìn người khác bằng đôi mắt xót thương, không phán xét, vì biết rằng: ai cũng đang khổ theo cách riêng: mỗi người đều đang gồng gánh một điều gì đó, và khi bước qua bóng tối, với một lòng tin cậy mến vững vàng, ta sẽ trở thành ánh sáng nhỏ, cho những ai đang loay hoay giữa cơn đau của họ.

Cái nhìn của người chiêm niệm: âm thầm lặng lẽ, thấm vào mọi hành động, không cần ai công nhận, nhưng, nơi nào ánh nhìn đó đi qua, nơi đó, có một thứ gì đó trong trẻo hơn, yên bình hơn, không phải do lời nói, mà do sự có mặt vô điều kiện của cái biết, cái thấy không có lập trường, không nói đúng hay sai, nhưng, ai ở gần cái nhìn ấy, sẽ tự khơi dậy được ánh sáng trong chính mình, không qua giảng dạy, mà, qua cảm nhận trực tiếp về một sự sống không bị điều kiện hóa, bởi vì, mọi lời nói không còn phát ra từ ham muốn chứng tỏ, mà, từ khoảng không của cái nhìn thấy rõ; mọi hành động không còn vì muốn được ai đánh giá cao, mà, vì nó là điều cần làm, và làm xong thì buông. Sự tự nhiên này chính là chiêm niệm.

Người chiêm niệm sống giữa thế gian, nhưng, không thuộc về thế gian, không còn dính mắc vào những gì thế gian thèm khát: không làm từ thiện để được vinh danh, không giảng dạy để được xem là thầy, không giúp đỡ người khác để được gán nhãn là người tốt, mà, làm vì thấy nên làm, và thấy rằng việc đó chính là cơ hội để phụng sự Thiên Chúa và phụng vụ tha nhân, chính trong thái độ đó, người chiêm niệm giữa đời trở thành người đang thắp đèn trong đêm, không phải để người khác thấy mình, nhưng, để người khác thấy được đường đi của chính họ, khi đó, không có người chiêm niệm, mà chỉ có: cái thấy, cái biết không ai sở hữu, đang sống qua một con người không còn bị cái tôi chi phối, mà, chỉ để một mình Chúa điều phối mà thôi. Tóm lại, “chiêm niệm” không phải là những buổi thinh lặng cầu nguyện lâu giờ, mà, chính là những giây phút tưởng chừng bình thường nhất: sống trong sự hiện diện của Chúa: khi đi, khi đứng, khi ngồi, khi ăn, khi ngủ, khi làm việc, tất cả đều diễn ra cách tự nhiên: luôn dưới ánh nhìn của Chúa, luôn quy hướng về Chúa. 

Emmanuel Nguyễn Thanh Hiền, OSB.

MỘT MÌNH VỚI CHÚA

Details

Category: 2. Cảm Nghiệm Sống Lời Chúa

Trên hành trình thiêng liêng, có một khoảnh khắc, mà, tất cả ánh sáng bên ngoài vụt tắt, ta đứng một mình trong bóng tối, giữa khoảng lặng không người, không tiếng, không lời an ủi, ta đang chạm vào phần sâu nhất của chính mình, không ai biết, chỉ một mình ta biết, do đó, càng tiến sâu trên đường thiêng liêng, ta càng cô đơn: những câu chuyện trước đây từng khiến ta hào hứng, giờ trở nên vô vị; những mối quan hệ từng thân thiết, giờ như lạc lõng, ta không còn nói nhiều, không còn muốn thể hiện gì với ai nữa.

Một mình với Chúa, như Đức Giêsu một mình trong sa mạc, chỉ có thử thách và cám dỗ: các ẩn sĩ từ bỏ đời sống thế tục, ẩn mình trong rừng sâu núi thẳm: họ dám đứng lại, mà, không sợ bị bỏ lại; dám một mình, mà, không hề thấy đơn độc; họ rơi khỏi mọi bám víu, rơi khỏi mọi nơi trú ẩn, và rồi, khi rơi đến tận đáy, họ phát hiện ra: đó không phải là hố sâu, mà là, nền đất thật sự, họ bắt đầu đứng lên không vì ai cổ vũ, họ bắt đầu sống không vì ai chứng nhận, mà chỉ, sống đơn sơ trong sự hiện diện, dưới ánh nhìn của Chúa mà thôi.

Một mình với Chúa, khi tất cả đã rời đi, ta ở lại một mình, ở lại với chính mình, ở lại với sự “cô đơn” đến rợn người, ở lại với cơn đau vứt bỏ bản ngã từng mảnh, từng lớp một, như lột da sống, không ai giúp được ta, không ai hiểu điều ta thấy, và trong sự tận cùng của sự một mình đó, cái gì đó mở ra, không phải một đỉnh cao thiêng liêng, mà là, một sự buông tự nhiên, từ đó, ta sống không cao siêu, không cố tình giản dị, không còn gì để sợ, không ai hiểu, không có bạn đồng hành, không có dấu hiệu rõ ràng rằng ta đang đi đúng hay sai đường, và đó chính là dấu chỉ, ta đang bắt đầu thoát khỏi vùng an toàn của tâm trí, đang đứng trước cánh cửa, mà chỉ một mình ta mới có thể mở. Đừng sợ sự một mình đó, vì đó là lúc cái tôi rút lui, là khi tất cả mọi tiếng ồn lùi xa, là khi cánh cửa của chính ta bắt đầu hé mở.

Một mình với Chúa khiến ta thinh lặng, không phải, vì không có gì để nói, mà là, loại thinh lặng của một dòng sông đã thôi gào thét, chỉ còn phản chiếu ánh trăng, trong sự thinh lặng đó, ta bắt đầu hiểu ra rằng: “cô đơn” không đến để trừng phạt ta, nó đến như một cánh cửa, để khi ta bước vào, ta rũ sạch mọi dựa dẫm, mọi hình ảnh, mọi mong đợi, để, ta trở về một trạng thái nguyên sơ, không ai bên cạnh, ngoài một mình Chúa mà thôi: Người không nói gì, không thuyết phục gì, chỉ lặng lẽ hiện diện, như mặt đất vẫn luôn ở đó, dù, ta có chạy bao xa.

Một mình với Chúa khiến ta không còn cần người khác làm nền cho hạnh phúc, không cần ai đó đồng hành thì ta mới đi được, ta không còn cần nữa: không vai diễn, không chiến lược, không mong cầu, chỉ đơn giản sống như “đám mây” bay qua “bầu trời ân sủng”, không biết sẽ đi đâu, cũng chẳng cần biết để làm gì, và rồi, giữa niềm tin tưởng cậy trông phó thác đó, một loại hạnh phúc lạ lùng xuất hiện, không bùng nổ, không rực rỡ, nó chỉ, âm ấm nhẹ như ánh nắng cuối chiều, mà, bám rất sâu trong tim, ta thấy mình không cần chạy theo gì nữa, không cần khao khát nổi bật, không còn mong muốn chứng tỏ mình, thuyết phục ai nữa.

Tóm lại, khi một mình với Chúa, ta đứng trước cánh cửa “cô đơn”, nhìn quanh không thấy ai, vì đây là nơi: không thể đi cùng, chỉ khi, ta đủ can đảm để bước một mình, cánh cửa mới mở, không vang tiếng, không rực sáng, nó mở bằng một cái buông: buông câu hỏi, buông lý do, buông khát khao trở thành, ta bước vào một vùng lặng, nơi, không còn ai để khen chê, nơi, cái tôi cũ đã rơi rụng, và cái mới chưa được gọi tên, nơi, ta không trở nên thánh thiện, mà chỉ trở nên không còn giả vờ thánh thiện nữa, và lúc đó, ta hiểu “cô đơn” không phải là ngõ cụt, mà là cánh cửa: ai muốn đi sâu vào đời sống thiêng liêng, đều phải bước qua một mình. Ước gì ta dám chấp nhận “cô đơn”, để được một mình với Chúa. Ước gì được như thế!

Emmanuel Nguyễn Thanh Hiền,OSB.

CHIẾC THANG NỐI TẬN TRỜI

Details

Category: 2. Cảm Nghiệm Sống Lời Chúa

Đọc Cựu Ước, tôi thấy Chúa ban cho Tổ phụ Giacób có khả năng lắng nghe và thấu hiểu tiếng Chúa ở mức độ cao.

Chẳng hạn, trong một giấc mơ đêm, trên đường xa đến nhà cậu ruột là ông Laban, nhằm vâng lời cha là Issaác, cưới con của cậu làm vợ mình, Tổ phụ Giacób nhìn thấy chiếc thang cao tận trời. Trên đỉnh thang, có Thiên Chúa ngự. Tổ phụ cũng nhìn thấy đông đảo các thiên thần lên lên xuống xuống trên thang.

Từ một giấc mơ, Tổ phụ đã không xem đó chỉ là giấc mơ. Tổ phụ nhìn xuyên thấu điều tưởng chừng chỉ là giấc mơ, để khám phá tình yêu của Thiên Chúa, để nhận ra Đức Chúa của cha ông mình luôn ở cùng mình.

Tổ phụ cầu nguyện cùng Thiên Chúa ngay sau “biến cố” giấc mơ: “Nếu Thiên Chúa ở với tôi và giữ gìn tôi trong chuyến đi tôi đang thực hiện, nếu Người ban cho tôi bánh ăn áo mặc, nếu tôi được trở về nhà cha tôi bình an, thì Đức Chúa sẽ là Thiên Chúa của tôi” (St 29, 20-21).

Không chỉ ấp ủ lòng biết ơn Thiên Chúa, Tổ phụ Giacób còn lập bàn thờ để tỏ bày lòng biết ơn ấy. Nhờ khả năng lắng nghe và thấu hiểu tiếng Chúa ở mức độ cao, từ giấc mơ đẹp, Tổ phụ biết rằng, trên dặm trường xa, Chúa vẫn theo mình. Chúa không ngừng đưa bàn tay phù trợ bao bộc, đỡ nâng, che chở.

Nhờ khả năng lắng nghe và thấu hiểu tiếng Chúa ở mức độ cao, Tổ phụ Giacób cảm nhận bình an của Chúa suốt hành trình đời mình. Tổ phụ luôn biết ơn Chúa, luôn trung thành vâng nghe thánh ý Chúa.

Hôm nay:

Khi Chúa nói cho cả hai chị em Matta và Maria biết,“Chỉ có một sự cần mà thôi”, đó là hãy lắng nghe Lời Chúa, hãy uống lấy từng lời Chúa dạy, hãy nỗ lực làm cho Lời Chúa chi phối lẽ sống, hãy để cho Lời Chúa điều khiển mọi hành vi, mọi lời nói, mọi biểu cảm của mình.  

Là Chúa muốn nhấn mạnh:

Chúng ta hãy bám lấy, hãy theo sát Lời Chúa trong suốt hành trình cuộc sống của mình. Cuộc sống đó sẽ là những nụ cười hay tiếng khóc, là lúc thăng hay lúc trầm, lúc khỏe mạnh hay yếu đau, lúc thành công hay thất bại, lúc bị phản bội hay được đón nhận, lúc nhận ra sự yêu đương hay lòng thù hận…

Hãy luôn hiểu rằng, Lời Chúa luôn vang lên mọi nơi mọi lúc, mọi hoàn cảnh, mọi cơ hội, dù đó là thời khắc tĩnh mịch y như hình ảnh chị Maria thanh thản, an nhàn, thoải mái, vô tư, hạnh phúc ngồi bên chân Chúa...

Nhưng Lời Chúa vẫn vang vọng không ngừng giữa những tất bật, những ồn ào đầy bôn ba chật vật chẳng khác chi hình ảnh chị Matta bộn bề, khổ sở, trăm vất vả, ngàn lo âu...

Hãy khắc sâu tâm niệm này: Chúa không ngừng ở bên ta. Chúa vẫn luôn lên tiếng suốt dọc dài cuộc sống của ta trong mọi khoảnh khắc, mọi thời gian. Hiện diện của Chúa là hiện diện đầy. Chúa hiện diện bền bỉ, liên lỉ.

Như vậy:

- Ta lắng nghe Lời Chúa nói là lắng nghe qua từng thời gian, từng biến cố, từng hoàn cảnh của mình, hay của bất cứ ai, bất cứ nơi nào mà ta có mặt hay tham dự vào. Ta xin Chúa hãy dạy ta, hãy làm cho ta được sống theo thánh ý Chúa, sống theo Lời của Chúa.

Không thể lắng nghe và thấu hiểu tiếng Chúa ở mức độ cao như Tổ phụ Giacob, thì ít ra, ta cần tập cho mình thói quen lắng nghe Lời Chúa nói không trừ bất cứ thời gian nào, hoàn cảnh nào, biến cố nào.

- Thái độ của hai chị em Mattha, Maria và lời đáp“chỉ có một sự cần mà thôi” của Chúa Giêu, còn dạy ta hãy quân bình đời sống thường nhật với trách nhiệm Kitô hữu.

Sự quân bình ấy giúp ta sống ơn gọi nên thánh giữa đời. Một mặt, ta không thể không làm lụng vất vả tạo ra cơm ăn áo mặc hằng ngày. Nhưng cũng không vì thế, biến mình thành kẻ suốt ngày chỉ “cơm-áo-gạo-tiền”, quên mất Thiên Chúa, quên mất nghĩa vụ làm người con thảo hiếu với Cha trên trời. Sự sống thân xác không bao giờ là lý do cho phép ta vịn vào ngụy biện cho lối sống nguội đạo, lạnh nhạt đức tin.

Mặt khác, ta cũng không được nại vào sự cầu nguyện, chia sẻ Lời Chúa, dạy hay học giáo lý... mà quyên bổn phận thánh hóa lao nhọc khi phải sống vất vả giữa đời.

Tập lắng nghe tiếng Chúa trong cuộc sống chính là “chiếc thang Giacób” nối lòng ta với tình yêu bền chặt của Chúa. Nhờ đó, ta có thể gặp và kết hiệp nên một cùng Chúa.

Cần lắm việc chúng ta bắc một “chiếc thang” nối lòng mình đến lòng Thiên Chúa, để mãi trung thành trong đức thờ phượng, đức tin, đức cậy và lòng mến, dù cuộc sống có biến thiên đến mức nào đi nữa.

Hãy như Tổ phụ Giacób đã tạ ơn Chúa. Chúng ta cũng sẽ lập bàn thờ là chính tâm hồn mình, để thờ phượng Chúa.

Có Chúa ngự nơi bàn thờ tâm hồn, chắc chắn ta sẽ thấu biết Lời Chúa phán xuyên qua chuỗi ngày sống của ta.

Có Chúa làm khởi điểm và đích đến, có Lời Chúa làm điểm tựa cho sự sống là có tất cả lẽ sống, tình yêu sống, sự bình an lớn lao của tâm hồn, dù đó là lúc êm ả, lắng đọng hay chao đảo, mất phương hướng...

Lm JB NGUYỄN MINH HÙNG