8. Đời Sống Tâm Linh

Niềm Tín Thác – Chương XVIII: TÍN THÁC TRONG CÁC CƠN CÁM DỖ

I.  NHỮNG LOẠI CÁM DỖ KHÁC NHAU.

–   NHỮNG CƠN CÁM DỖ NGHỊCH ĐỨC KHIẾT TỊNH ĐÒI TA PHẢI TÍN THÁC NHIỀU.

–   NHỮNG LÝ DO ĐỂ TÍN THÁC NƠI THIÊN CHÚA : LÒNG NHÂN HẬU, SỰ TINH KHIẾT, SỰ THÁNH THIỆN, VẺ ĐẸP THẦN LINH.

–   TÌNH YÊU CỦA THIÊN CHÚA DÀNH CHO CHÚA GIÊSU LÀ ĐẦU CỦA NHIỆM THỂ CHÚNG TA.

Những loại cám dỗ khác nhau. – Những cơn cám dỗ nghịch đức khiết tịnh đòi ta phải tín thác nhiều. – Trong số những thử thách khiến linh hồn quảng đại đau khổ hơn cả, phải kể đến những cơn cám dỗ. Ôi, các linh hồn phải đau khổ biết bao vì những cơn cám dỗ ! Chúng làm cho các linh hồn yêu mến Chúa khổ sở, vì chúng làm cho họ hồ nghi về lòng mến Chúa của mình, và hồ nghi không biết Chúa có còn thương yêu họ chăng. Nhiều khi cơn cám dỗ mạnh mẽ đến mức làm cho linh hồn có vẻ như đã chạm vào điều tội lỗi. Linh hồn càng sợ tội thì tội lỗi càng như đã quệt lên linh hồn.

Các cơn cám dỗ có muôn hình muôn dạng. Có những cơn cám dỗ nghịch với đức tin, nhân đức hướng thần căn bản, do ma qủi bày ra, hoặc do không khí vô thần và duy vật ngày nay. Có những cơn cám dỗ nghịch với đức trông cậy, do chán nản, mệt mỏi, ngã lòng. Chúng ta thấy mình nhiệt thành mến Chúa, nồng nàn trong đời sống nội tâm ; chúng ta nghĩ mình đã mau mắn và vui vẻ bước đi trên đường các điều răn của Chúa và những lời khuyên của Phúc Âm. Có lúc chúng ta đã tưởng sắp đạt tới bậc thánh thiện. Nhưng rồi, nhìn lại quãng đường đã đi qua, chúng ta thấy mình tiến xa ít qúa. Thế là, buồn sầu, chúng ta thầm nghĩ : sự thánh thiện không được dành cho tôi đâu ! Có lẽ không bao giờ tôi đạt tới lý tưởng nên thánh mà tôi vẫn mơ tưởng…

Rồi có những cơn cám dỗ nghịch với đức ái, là nhân đức hướng thần qúi trọng nhất. Đây là những cám dỗ đủ thứ đủ mặt, nhắm chiếm lấy trái tim ta, khiến nó xa rời Thiên Chúa để chạy theo những sự vật trần gian chóng qua.

Và cũng có đủ các thứ cám dỗ nghịch với các nhân đức luân lý, trong số này, có một loại cám dỗ đặc biệt, cần phải bàn nhiều hơn, bởi vì thánh nhân cũng như người tội lỗi, mọi người đều bị những cám dỗ này quấy phá. Đó là những cơn cám dỗ nghịch với đức tinh khiết. Rất họa hiếm những linh hồn được đặc ân như thánh nữ Têrêxa Hài đồng Giêsu, không biết đến những sự nổi loạn của xác thịt. Rất nhiều linh hồn quảng đại đã được Chúa gọi bước qua cơn thử lửa này : Chúa khôn ngoan vô cùng, do ý định khôn dò của Ngài, đã để cho những linh hồn được gọi tới những đỉnh cao của sự thánh thiện, phải rên xiết dưới những cơn cám dỗ mãnh liệt đó.

Đây là những cơn cám dỗ có muôn hình muôn vẻ. Lúc thì chúng tỏ ra rất mơn trớn nhẹ nhàng, chúng dịu dàng và làm tê mê trí tưởng tượng và các giác quan của ta, đến nỗi ta khó có thể cưỡng lại sức mê hoặc của chúng. Lúc thì chúng tấm công trực diện, chúng tỏ ra mãnh liệt đến độ chúng ta tưởng như mình đã bị Chúa bỏ mặc cho sự yếu đuối của mình. Chúng ta tưởng như phải đầu hàng quân thù, nếu một sự trợ lực của ân sủng đã không kịp thời đến cứu ta, để ta chiến thắng.

Để chiến đấu chống lại thứ cám dỗ này, chúng ta cần đến tất cả các loại vũ khí mà người Kitô hữu chúng ta có trong tay, nhất là chúng ta cần phải có một niềm tín thác vững vàng.

Ngay xét về phương diện tâm lý, niềm tín thác và lòng can đảm sinh ra bởi tín thác phải được coi là tuyệt đối cần thiết để thắng ma qủi của ô uế. Một người lính thiếu can trường và tỏ ra sợ hãi giữa lúc chiến đấu sẽ ra sao ? Người ta biết trước là anh ta sẽ bại trận và sẽ chết. Nếu ta chỉ cậy vào sức loài người của mình, tức chỉ dựa vào sự yếu đuối của con người, chúng ta sẽ có cảm tưởng mình không thể chống lại những trận công phá, những tấn công của thói hư xác thịt. Chúng ta không chống cự được lâu đâu. Với bất cứ giá nào, chúng ta cũng phải tín thác nơi Chúa, trông cậy mọi sự nơi ân sủng của Ngài, đó là điều kinh nghiệm lâu đời dạy ta. Chúng ta phải xác tín, phải vững tin rằng, với trợ lực của ơn Chúa, vị nữ hoàng là ý chí của chúng ta sẽ thừa khả năng chống lại mọi cuộc tấn công của quân thù. Chỉ khi đó, và chỉ với điều kiện đó, chúng ta mới chắc chắn thắng được ma qủi xấu xa.

Nhưng nhất là xét theo phương diện siêu nhiên, niềm tín thác, trọn vẹn tín thác nơi Chúa, là điều kiện tuyệt đối cần thiết. Bởi vì, than ôi ! Nếu thiếu lòng trông cậy và tín thác nơi Chúa, chúng ta sẽ không có thể chống cự lâu dài những cơn cám dỗ rất nguy hiểm này. Niềm tín thác nơi Chúa phải là chiếc thuẫn không thể thiếu của ta, bởi vì nếu không, chúng ta sẽ ngã gục dưới những tên bắn tẩm thuốc độc của kẻ thù.

Thật hạnh phúc cho ta, vì nếu ta có trăm ngàn lý do để sợ và thất vọng vì bản thân mình, khi thấy linh hồn đáng thương hại của ta kết hiệp với thân xác loài cầm thú này, thì trái lại chúng ta có hơn ngàn lý do để cậy trông, khi chúng ta nhìn lên Thiên Chúa là Đấng yêu thương chúng ta. Dầu chúng ta yếu đuối, dầu qúa khứ của chúng ta thế nào đi nữa, nếu chúng ta “ngửa mặt nhìn lên Núi Thánh”, chúng ta sẽ thấy ơn trợ lực rất mạnh sức của Chúa luôn dành cho kẻ cầu xin. Và tự nhiên chúng ta sẽ giữ được lòng cậy trông và tín thác.

Những lý do để tín thác : lòng nhân hậu, sự tinh khiết, sự thánh thiện và vẻ xinh đẹp của Chúa. – Tình yêu của Thiên Chúa dành cho Chúa Giêsu. – Tất cả mọi sự nơi Thiên Chúa đều như kêu gọi ta rằng : “Con ơi, hãy can đảm và tín thác !”. Chúa nhân từ và tốt lành vô cùng, lẽ nào Ngài chẳng thương ta. Khi lo sợ và bối rối trước sức tấn công mãnh liệt của ma qủi, chúng ta chạy lại gieo mình vào lòng Ngài như những đứa trẻ đau khổ và sợ hãi chạy lại với mẹ chúng ? Làm sao Chúa là Đấng tốt lành hơn mọi người mẹ, lại có thể để mặc cho qủi dữ nuốt sống ta là con cái Ngài ?

Có vẻ như đây là những chân lý qúa hiển nhiên, không cần bàn luận dài nhưng năng suy gẫm vẫn là điều rất tốt. Nhưng có một điều kém hiển nhiên hơn, nhưng cũng là điều rất thật, ít được người ta tìm hiểu, đó là những sự tuyệt hảo của Thiên Chúa không nên làm chúng ta kính sợ, vì đó là những nguồn mạch của niềm tin tưởng và tín thác của ta trong cuộc chiến đấu để bảo vệ đức khiết tịnh.

Thoạt nhìn, sự tinh khiết của Thiên Chúa có vẻ làm cho ta run sợ. Đã có lời chép rằng : các thiên thần cũng không sạch mọi tì vết trước sự tinh khiết vô cùng của Thiên Chúa. Và nếu chúng ta tự cảm thấy mình khốn nạn và đáng thương, thì chính là trong lãnh vực trong sạch và khiết tịnh ? Nếu không mắc những lỗi nặng, thì kể sao cho hết những sự bê tha, những lần thiếu can đảm, thiếu nghị lực để xua đuổi những tư tưởng xấu xa và những cám dỗ ô uế ? Tất cả những chuyện đó tất phải khiến chúng ta khiếp sợ sự tinh khiết vô cùng của Chúa, vì Ngài soi thấu những chỗ sâu kín nhất của tâm hồn ta, và thấy rõ những tư tưởng thâm sâu nhất của ta.

Nghĩ tưởng như thế là chưa hiểu gì về sự tinh khiết của Chúa. Có thể nói đó là cách suy nghĩ của những người theo bè rối Jansêniô. Thật sự không gì khích lệ hơn cho những linh hồn bị cám dỗ nghịch đức trinh khiết cho bằng sự tinh khiết của Chúa. Mà điều rất đáng tiếc là rất ít người hiểu điều này. Vâng, sự tinh khiết thần linh của Chúa gớm ghét mọi tội lỗi, mọi dơ bẩn, nhất là sự dơ nhớp của tội nghịch đức trinh khiết. Nhưng chính vì thế mà chúng ta có lý do để cầu xin và mong đợi ơn Ngài trợ giúp để giữ được đức khiết tịnh vẹn toàn.

Tại sao thế ? Thưa vì một lẽ rất đơn giản. Đó là vì sự tinh khiết vô cùng của Chúa cũng là sự Chúa vô cùng qúi mến và ước ao thấy con cái Ngài trong sạch, tinh khiết. Ngài muốn thông ban sự tinh khiết của Ngài cho các tạo vật của Ngài. Ngài chiếu giãi những hồng ân, những ánh quang tinh khiết xuống trên các linh hồn, để giúp chúng trở nên tinh khiết hơn. Đúng thế, Chúa ước ao thấy mọi người sống tinh khiết, và chính vì Chúa gớm ghét mọi thứ tội ô uế, nên Ngài vô cùng thương hại những linh hồn đang lâm nguy và ước ao sống tinh khiết. Mỗi ước muốn của ta để ra khỏi chốn bùn lầy, và nhất là những quyết chí của ta để đứng vững trong nhân đức xinh đẹp này, sẽ cảm động lòng Ngài vô cùng, và đáng được Ngài ban ơn trợ giúp.

Và nếu tôi, một tạo vật bé nhỏ, gần như hư vô, lại đầy những khuynh hướng xấu xa, và dễ bị sa ngã, nếu tôi giơ hai tay lên trời để kêu cứu sự tinh khiết vô cùng của Chúa, với lòng thành khẩn và thiết tha, thì Chúa là đấng vô cùng thánh thiện và cũng vô cùng xót thương sẽ thương tôi và sẽ cứu giúp tôi. Ngài sẽ vô cùng thương yêu tôi, sẽ nhận lời tôi cầu xin, và ban ơn giữ  gìn tôi luôn trong sạch.

Người ta nói sự tinh khiết của Chúa ghê tởm và gớm ghét mọi tội dơ dáy. Đúng thế, và chính vì thế mà Thiên Chúa thương xót vô cùng đối với con cái yếu đuối của Ngài là chúng ta, nhất là những khi Ngài thấy chúng ta lâm nguy có thể mắc phải thứ tật bệnh phong cùi đó. Một người mẹ dịu hiền chẳng làm hết sức mình, để giữ cho đứa con qúi yêu đừng mắc phải những chứng bệnh kinh khủng sao ? Vậy Thiên Chúa vô cùng qúi chuộng sự tinh khiết, và vô cùng yêu thương ta, lẽ nào Ngài làm ngơ không lập tức đến cứu giúp ta khi ta bị qủi dâm ô tấn công, nếu ta kêu cứu Ngài ?

Chắc đã có lần chúng ta nổi giận khi nghe những chuyện hãm hiếp trong thời gian thế chiến, hoặc những chuyện lạm dụng tính dục trẻ nhỏ trong những xã hội Tây Phương qúa tự do phóng túng. Hoặc chúng ta đã bừng bừng oán giận khi nghe kể lại những trò lừa bịp ma qủi của những tên ma cô dụ dỗ các thiếu nữ thôn quê dại dột đi vào con đường bán dâm. Chúng ta đã đau xót cho những con người ngây thơ trong trắng bị những sức mạnh của hỏa ngục tấn công và hủy diệt. Và chúng ta ước gì có thể giúp một tay để khống chế và ngăn ngừa những toan tính qủi ma đó.

Như vậy, không lẽ Chúa vô cùng tinh khiết, vô cùng yêu thương ta và muốn bảo vệ đức khiết trinh nơi con cái Ngài, khi Ngài thấy ta lâm nguy sa vào cạm bẫy những chước cám dỗ, Ngài lại chẳng xót thương và hết tình cứu giúp ta, nếu ta kêu xin cầu cứu ? Chúng ta phải tin chắc rằng Chúa sẽ vô cùng xót thương ta và ra tay bảo vệ ta chống lại những tấn công của qủi dâm ô. Chúng ta hãy năng suy gẫm điều này, suy gẫm lâu dài và sâu xa. Chúng ta hãy nhớ điều này mỗi khi bị cám dỗ, rồi sẽ thấy niềm tín thác của mình nơi Thiên Chúa vô cùng tinh khiết được gia tăng mạnh mẽ và mau chóng.

Hạnh phúc thay những linh hồn đã để tâm học biết và yêu mến tôn thờ sự tinh khiết của Thiên Chúa ! Họ sẽ luôn luôn giữ được sự bình an trong sáng trong những lúc phải chống lại các cơn cám dỗ. Họ sung sướng được tận hiến cho sự tinh khiết thần linh này, vì chắc rằng mình sẽ luôn luôn được bảo vệ an toàn.

Bản thân tôi cũng đã nhiều lần bị kẻ thù tấn công, và cũng nhiều khi tưởng như đã cùng đường. Hồi đó tôi chưa hiểu biết nhiều về sự tinh khiết vô cùng của Chúa, sự tinh khiết vẫn luôn yêu thương ta, sự tinh khiết đã làm nên Đức Nữ Trinh Vô Nhiễm và tất cả các thánh nam nữ đồng trinh, và cũng là sự tinh khiết rất yêu thương tôi và muốn giữ tôi đồng trinh. Vậy tôi cũng sẽ thánh hiến bản thân tôi cho Ngài. Tôi sẽ thưa Ngài cách đơn sơ : “Ôi ! Sự tinh khiết mê hồn của Thiên Chúa chúng con ! Ôi ! Sự tinh khiết ngàn lần qúi mến của con, con sung sướng nay được nhận biết Ngài. Con đến tín thác cả xác hồn trong tay Ngài và tận hiến cho Ngài như một đứa con bé nhỏ của Ngài. Xin Chúa nhận lấy con và bảo vệ con khỏi mọi tấn công tàn ác của ma qủi. Con thấy nảy nở trong tâm hồn con một niềm tin cậy tín thác vô biên nơi Chúa. Chúa ước ao thấy và giữ gìn con trong sạch, thì xin Chúa hãy nhận lấy đức trinh khiết mà con dâng hiến Chúa đây ! Xin Chúa hãy giúp con giữ được toàn vẹn đức khiết tịnh này, vì Chúa biết con giữ gìn đức ấy trong một cái bình rất dễ vỡ ! Lạy Chúa, con tin vững vàng rằng, vì sự tinh khiết vô cùng của Chúa, Chúa sẽ giữ gìn con luôn trong sạch, để con làm vui lòng Chúa với đức trinh khiết vẹn toàn của con. Con cầu xin và con hy vọng được như thế không phải vì con nhìn vào con đâu, vì trong con, mọi sự đều khiến con lo sợ, nhưng con trông cậy nơi Chúa. Con hoàn toàn và vững lòng trông cậy, dầu con đã có những sự yếu đuối và những sự biếng nhác. Con tin tưởng rằng tất cả những cơn cám dỗ sẽ tấn công con đều là những thử thách Chúa dùng để thanh tẩy con, cho nên con tin rằng, với ơn phù trợ mạnh sức của Chúa, chúng sẽ góp phần làm cho đức thanh tịnh của con nên hoàn toàn hơn.

Sự tinh khiết của Thiên Chúa an ủi chúng ta và củng cố niềm tín thác của ta. Sự thánh thiện và vẻ đẹp của Thiên Chúa càng giúp chúng ta hơn. Đó là điều ta phải suy nghĩ bây giờ.

Sự thánh thiện của Thiên Chúa luôn muốn thông ban mình cho ta để thánh hóa chúng ta. Sự thánh thiện của Chúa bao quanh ta như một đại dương. Chúng ta chìm sâu trong đó. Hơn nữa, ân sủng của Chúa đi sâu vào linh hồn ta : ân sủng thánh hóa tràn ngập mọi tài năng của hồn ta. Ơn thánh hóa là một kho báu mà chỉ sự thánh thiện của Chúa mới có thể giúp ta nhận ra tất cả giá trị. Đó là đồ trang sức vô cùng qúi giá mà Chúa Giêsu đã mua chuộc cho ta bằng giá máu châu báu của Ngài.

Ơn thánh hóa này làm cho chúng ta trở nên con cái Chúa, nghĩa là đã thần linh hóa chúng ta. Và chính sự thánh thiện của Chúa luôn chăm lo cho ơn thánh hóa này nơi chúng ta, lo bảo toàn nó và làm cho nó ngày thêm xinh tươi hơn. Sự thánh thiện của Chúa luôn hiện diện trong linh hồn ta, canh giữ nó chống lại mọi cuộc tấn công và mưu chước của kẻ thù. Chúa thấy trước tất cả những cám dỗ của xác thịt và những mưu chước của thần ô uế. Sự thánh thiện vô cùng của Thiên Chúa yêu thương ta vô cùng, vì chúng ta là những đứa con mà Ngài đã “thần linh hóa”, cho nên Chúa rất cảm động và thương hại khi thấy con cái Ngài vất vả chống chọi với quỉ dâm ô. Vì Chúa biết nếu ta rơi vào tay thứ qủi này, nó sẽ không tha mạng cho ta đâu. Khi đó sẽ là sự mất ân sủng, mất ơn thánh hóa. Đó là sự chết của linh hồn. Không có mức lưng chừng. Vậy ra hãy tin tưởng và trọn vẹn tín thác nơi sự thánh thiện của Thiên Chúa, và trong những khi bị cám dỗ, ta hãy chạy lại cầu xin Chúa với đầy lòng tin tưởng. Chúa yêu thương ta, Chúa yêu qúi sự tinh khiết, Ngài sẽ ân cần bảo vệ ta hơn bất cứ người mẹ hiền nào trên mặt đất này, và chắc chắn Ngài sẽ giúp ta chiến thắng.

Những gì vừa được trình bày trên đây về sự thánh thiện của Thiên Chúa cũng có thể được hiểu về sự xinh đẹp vô cùng của Ngài, mà ơn thánh hóa là một tia nhỏ mọn đã làm cho linh hồn ta nên xinh đẹp. Vẻ đẹp thần linh của Chúa cũng thiết tha ước ao thông ban mình cho ta và trang điểm cho linh hồn ta ngày thêm rực rỡ. Chúng ta cũng hãy chạy đến với vẻ đẹp thần linh này, để xin được ơn phù trợ, được bảo vệ chống lại mọi hình thức xúi giục của xác thịt và mọi tấn công của qủi dâm ô, hầu bảo toàn được vẻ đẹp thần linh của linh hồn mình.

Nhưng còn hơn sự tinh khiết, hơn sự thánh thiện và vẻ đẹp thần linh của Chúa, chính tình yêu thương của Ngài đối với Chúa Giêsu, Con chí ái của Ngài, sẽ bảo đảm chiến thắng cho ta trong cuộc chiến đấu chống lại kẻ thù. Thiên Chúa yêu thương ta, vì ta là hình ảnh Con chí ái của Ngài, vì ta đã trở nên một với Chúa Giêsu, luôn sống trong Ngài. Nói rõ hơn, Chúa Cha yêu thương ta vì ta là chi thể của Nhiệm thể mà Chúa Giêsu là Đầu. Khi nhìn xem ta, Ngài nhìn thấy Con chí ái của Ngài. Vì thương yêu chúng ta như thế, Ngài luôn để mắt lo lắng và bảo vệ ta và ban cho chúng ta đủ các ân sủng đi trước, đi kèm và theo sau mọi hành vi của ta. Như vậy, đối với Thiên Chúa, bảo vệ một linh hồn đơn sơ và tín thác chạy đến xin Ngài giúp chống trả các chước cám dỗ, chỉ là bảo vệ Chúa Giêsu Con yêu qúi của Ngài. Đúng thế, vì thương yêu Chúa Giêsu Con Ngài vô cùng, Ngài sẽ dùng hết uy lực thần linh của Ngài để giúp ta chiến thắng kẻ thù hỏa ngục.

Đức Cha Gay đã viết những lời rất chí lý như sau : “Ma qủi không chỉ tấn công ta mà thôi, bởi vì nó không chỉ thù ghét chúng ta. Hơn nữa, nó không thù ghét nhất chúng ta, nhưng nó thù ghét Chúa Giêsu hơn hết : nó thù ghét hình ảnh Chúa Giêsu ở trong ta… Chúng ta là những hình ảnh sống động của Thiên Chúa, những con cái đích thực của Ngài, những anh em và đồng thừa tự của Chúa Con, những đền thờ của Chúa Thánh Thần. Chúng ta là “dân thánh, có chức tư tế vương giả”, chúng ta là thân thể sống động của Chúa Kitô. Khi chúng ta dâng lên Thiên Chúa những tâm tình mến yêu, chúng ta làm cho Ngài vui sướng và được vinh quang. Đó là lý do gây cho ma qủi thứ lửa ba lần xấu xa, thứ lửa ghen ghét, oán thù và tức giận, thứ lửa xấu xa và độc ác không bao giờ tắt, luôn phóng ra những mũi tên độc địa để hại ta. Qua các thời đại, chúng ta đã thấy những kẻ rối đạo,và những kẻ tự xưng là cách mạng thời nay, vì điên rồ oán ghét Chúa, đã phá phách những nơi thánh, làm nhơ nhuốc các ảnh thánh và đập tan những tượng Chúa chịu đóng đinh trên thập giá. Cũng mối thù ghét khiến satan hung dữ như thế, đang thúc đẩy nó tấn công chúng ta, hành hạ chúng ta, bởi vì hơn những ảnh tượng bằng gỗ và bằng đá kia, chúng ta mới thật là hình ảnh sống động và đích thực của Thiên Chúa”[1].

Thật không có lý do nào giúp ta tin tưởng và tín thác cho bằng lý do trên đây. Dầu những cuộc tấn công của qủi dâm ô dữ tợn đến đâu, kéo dài nhiều ngày tháng đến đâu, chúng ta đừng nhát đảm, đừng lo sợ, trái lại hãy trọn vẹn tín thác nơi Thiên Chúa vô cùng nhân ái, Ngài yêu thương ta vô cùng và muốn giúp ta toàn thắng để bảo toàn hình ảnh Con  chí ái của Ngài là Chúa Giêsu ở trong ta.

Sau bấy nhiêu lý do để tín thác, nếu ta còn sợ sệt và nghi ngại trước những cơn cám dỗ nghịch đức khiết tịnh, chúng ta sẽ không thể chữa mình được. Tất nhiên, khi lâm trận, khi bị các chước cám dỗ tấn công, những lý do đó có thể mất đi phần nào sức mạnh của chúng, nhưng cả những lúc đó, cả khi trái tim ta như bị cùng đường rồi, thì tâm hồn ta vẫn trung thành với tình thương của Chúa, và vẫn kêu lên những tiếng thiết tha mà chúng ta không ý thức. Điều quan trọng là, vào những lúc được tạm yên, trước hoặc sau cơn bão tố, chúng ta hãy cố nhớ lại và ghi sâu những chân lý đáng yên ủi này.

Đáng buồn thay ! Nếu trong qúa khứ chúng ta đã nhỡ sa ngã vào những lỗi nặng nề nghịch đức khiết tịnh, chúng ta hãy tự hỏi mình, và chúng ta sẽ thấy rằng đó là vì chúng ta đã thiếu ý chí hoặc thiếu niềm tín thác. Sự yếu đuối của chúng ta, những đam mê qúa mạnh và cả những sa ngã trước đây, cũng không thể được coi là những lý do chữa lỗi cho sự thiếu tin cậy của chúng ta. Bởi vì nếu tự bản thân, chúng ta không thể làm gì được, nhưng chúng ta có thể làm được mọi sự, khi chúng ta thành khẩn cầu xin ơn trợ giúp của Chúa, vì Ngài vô cùng qúi trọng sự trong sạch của ta.

Ngày nay khoa học tân tiến đã tìm ra những phương thức để chữa được một số bệnh tật xưa kia vẫn bị coi là bất trị. Chẳng hạn, dưới sức tác động của những quang tuyến cực tím, những đứa trẻ bị còi cọc đã có thể trở thành những đứa trẻ bình thường, thoát khỏi những thân hình quái dị. Vậy chúng ta là những tâm hồn còi cọc thiêng liêng, đang bị rúc rỉa bởi những xu hướng xấu xa của xác thịt, chúng ta hãy năng chạy lại với Chúa, chạy lại với sự thánh thiện, lòng nhân hậu và thương xót của Chúa ! Nhất là hãy năng chạy lại dưới sự tinh khiết thần linh của Chúa, và hãy đặt mình dưới sức tác động vô cùng thánh thiện của những quang tuyến siêu nhiên của Chúa. Hãy khẩn nài Chúa nhân từ và đầy lòng thương xót, xin Ngài dùng ân sủng của Ngài để chữa lành những bệnh tật của ta, giải thoát linh hồn ta khỏi những thèm muốn xấu xa, dần dần biến đổi linh hồn ta cho tới khi nó trở thành tinh khiết vẹn toàn.

II.  TÍN THÁC NƠI CHÚA GIÊSU. NGÀI RẤT ƯỚC AO GIỮ GÌN TA TRONG SẠCH, NHẤT LÀ NẾU TA LÀ NHỮNG HIỀN THÊ CỦA NGÀI. NHẤT LÀ NẾU TA SỐNG CUỘC ĐỜI ĐỒNG NHẤT VỚI NGÀI.

–   TÍN THÁC NƠI MẸ MARIA.

Tín thác nơi Chúa Giêsu. Ngài rất ước ao giữ gìn ta trong sạch, nhất là nếu ta là những hiền thê của Ngài. Nhất là nếu ta sống cuộc đời đồng nhất với Ngài. – Để củng cố niềm tín thác và đức can đảm của ta hầu chống lại những cám dỗ nghịch đức thanh tịnh, chúng ta đã kêu cầu Thiên Chúa và chạy đến với những sự tuyệt hảo của Ngài. Bây giờ chúng ta hãy quay về với Chúa Giêsu, Chúa chúng ta, và Mẹ Maria Vô Nhiễm, Mẹ vô cùng mến yêu của chúng ta.

Chúa Giêsu đã yêu qúi đức thanh tịnh dường nào khi Ngài sống với các môn đệ xưa ! Thánh Gioan, vì giữ mình đồng trinh, nên đã được Chúa Giêsu yêu thương đặc biệt, và đã được dựa đầu trên Trái Tim Chúa trong bữa tiệc ly. Và Chúa Giêsu đã hết sức yêu dấu các trẻ nhỏ vì tâm hồn vô tội của các em. Chỉ nghĩ đến sự người ta dám xâm phạm đến sự trong trắng của các em, cũng đủ làm Chúa nổi giận đùng đùng và lên án rất nặng nề : “Vô phúc cho kẻ nào làm gương mù cho một trong những trẻ nhỏ tin kính Ta. Tốt nhất là hãy lấy cối đá buộc vào cổ nó và đẩy nó xuống đáy biển” (Mt 18,6).

Tất cả chúng ta đã vui sướng khi suy gẫm về cuộc gặp gỡ giữa Chúa Giêsu và người phụ nữ xứ Samaria : Chúa đã tìm cách kéo người phụ nữ tội lỗi này ra khỏi đống bùn nhơ. Theo sự quan phòng đầy thương xót của Ngài, Ngài đã định liệu để người phụ nữ này đến gặp Ngài trên bờ giếng Giacóp, hoàn toàn nghịch với tục lệ người Do Thái, và trước sự ngạc nhiên của các môn đệ. Chúa Giêsu đã rất ước ao có thể mang lại một tâm hồn trong sạch cho người phụ nữ sa đọa này. Vậy thì Chúa còn trăm ngàn lần mau mắn và ước ao giúp chúng ta giữ trọn vẹn đức thanh tịnh, nhất là chúng ta là những linh hồn đã thánh hiến nhân đức này và muốn trọn niềm yêu mến Ngài. Không bao giờ Chúa để chúng ta một mình chiến đấu chống lại tà thần hỏa ngục, mặc dầu đôi khi chúng ta có cảm giác như vậy.

Chắc chúng ta đã nghe thánh Catarina thành Siena kể lại câu chuyện vô cùng cảm động. Một hôm, sau khi bị qủi dâm ô cám dỗ cách rất ghê sợ, và việc thoát khỏi một cách đầy xao xuyến, thánh nữ than với Chúa Giêsu rằng : “Lạy Chúa Giêsu của con, hồi nãy Chúa ở đâu khi con bị cơn bão tố đó ?”. Và Chúa Giêsu đã trả lời cách yêu dấu : “Lúc đó Cha ở trong trái tim con”. Chúa Giêsu cũng có thể trả lời mỗi người chúng ta như thế, sau mỗi cơn cám dỗ.

Và nếu điều này đúng cho tất cả những ai yêu mến Chúa Giêsu và quyết chí giữ mình trong sạch, thì càng đúng cách đặc biệt cho những linh hồn đã thánh hiến cho Ngài, những hiền thê của Ngài, những tu sĩ nam và nữ. Chúa Giêsu sẽ ân cần lo bảo vệ đức khiết tịnh của họ, chống lại mọi cơn cám dỗ. Ngài âu yếm gìn giữ họ như con ngươi của con mắt Ngài. “Sicut pupillam oculi sui”. Ngài là Vị phu quân đầy yêu thương, trung thành và yêu dấu các hiền thê của Ngài hơn tất cả mọi người, làm sao Ngài có thể thua kém về sự trung thành và ân cần lo lắng ? Làm sao Ngài không làm tất cả mọi sự trong uy quyền toàn năng của Ngài, để âu yếm giữ gìn họ khỏi rơi vào thứ tội dơ nhớp nhất, trong khi chỉ một lời của Ngài đã qúa đủ sức giải thoát họ ?

Khi cơn cám dỗ tấn công ta, làm ta hoảng sợ, ta hãy nghĩ đến tình thương của Chúa Giêsu, phu quân của linh hồn ta. Chàng trai nào có thể dửng dưng nhìn những trò bỉ ổi của một tên vô phúc muốn lôi kéo người hiền thê dấu yêu của mình vào con đường tội lỗi ? Chàng lại không căm phẫn ra tay trừng trị tên khốn nạn, để bảo vệ sự trong trắng và tình yêu của người hiền thê, chống lại những dụ dỗ ma qủi của nó sao ? Chắc chắn Chúa Giêsu sẽ mau mắn đến cứu giúp ta. Ngài sẽ không thể nào bỏ mặc ta, kẻo ta sa vào cạm bẫy của ma qủi và xác thịt. Ngài ân cần và lo lắng bảo toàn sự vô tội và đức trinh khiết của ta.

Chúng ta hãy tin chắc như thế, mặc dầu đôi khi, trong những khi phải chiến đấu ghê sợ, chúng ta có cảm tưởng như phải chiến đấu một mình. Chúa ẩn mình đi để chứng kiến rõ hơn sự can đảm và trung thành của ta. Ngài thương xót vô hạn khi thấy ta lao đao trong chiến đấu, nhưng Ngài vui sướng vô cùng khi chứng kiến lòng trung thành của ta và khi nghe những lời kêu cứu đầy mến thương của ta. Một cách vô hình, Ngài ép đầu chúng ta trên ngực Ngài, và sự ôm ấp đó tuy không dễ cảm thấy, nhưng rất thật và đầy yêu thương.

Đôi khi, trong những lúc bị cám dỗ qúa nặng nề, ta nên cầm lấy tượng Chúa chịu đóng đinh trên thập giá, vừa hôn kính vừa cầu xin tha thiết. Hãy nhớ Chúa đã chết vì yêu thương ta trên thập giá. Hãy nói lên lòng mến yêu của ta. Hãy thưa Chúa rằng : “Ôi Chúa Giêsu con yêu mến, chính tội lỗi con đã là nguyên nhân để Chúa phải chịu cực hình thập giá. Con thà chết ngàn lần còn hơn phạm tội, thà chết đau đớn còn hơn làm đau lòng Chúa vì những lỗi phạm đức khiết tịnh. Vâng, lạy Chúa, con thà chết. Nhưng Chúa biết rõ sự yếu đuối của con. Con thấy mình nhiều khi lảo đảo như muốn té nhào. Ôi, lạy Chúa, xin cứu con, xin giữ gìn con luôn trong sạch. Chúa yêu thương con và ước ao thấy con luôn thanh khiết, xin dùng thần lực của ân sủng, để giải thoát con khỏi những cơn cám dỗ này !

Và hỡi các bạn, hỡi đàn chiên nhỏ bé, những linh hồn được tuyển chọn trong hàng linh mục và tu sĩ nam nữ, không những các bạn sống thân mật với Chúa Giêsu trong cuộc sống thánh hiến, các bạn còn cố gắng vươn tới cuộc sống đồng nhất với Ngài, các bạn hãy nhảy mừng trong mọi nỗi gian truân của mình. Như thánh Tông đồ Phaolô đã kêu lên : “Tôi tràn ngập vui mừng trong mọi gian truân của tôi.” (2 Cr 7,4), các bạn hãy vui mừng trong Chúa, vì Chúa Giêsu muốn sống sự tinh khiết vô cùng của Ngài trong con người các bạn. Ngài đã chọn các bạn để sống trong các bạn những nhân đức của Ngài, nhất là đức khiết trinh toàn vẹn. Các bạn hãy can đảm và tín thác, vì chính Chúa Giêsu chiến đấu trận chiến tinh khiết này, trong con người các bạn. Ngài muốn làm tỏa sáng đức tinh khiết của Ngài nơi các bạn, trước mặt các thiên thần và các thánh. Ngài biết rằng đức khiết tịnh chỉ trở nên toàn hảo sau những cuộc chiến đấu. Phải có những cơn cám dỗ mãnh liệt, ghê sợ, để chứng tỏ cho triều thần thiên quốc thấy tình mến yêu trọn vẹn và trung thành của các bạn đối với Chúa Giêsu. Các bạn hãy nhảy mừng, vì mỗi cuộc chiến sẽ làm cho đức khiết tịnh của các bạn thêm vững vàng và thêm qúi giá. Bạn hãy nghĩ như thế, để an ủi mình. Và khi cơn giông tố của chước cám dỗ nổi lên, các bạn hãy kêu cứu Chúa Giêsu đang có vẻ ngủ trong chiếc thuyền trái tim các bạn. Các bạn hãy kêu lớn tiếng: “Lạy Chúa, xin cứu chúng con kẻo chết mất !”. Và Ngài sẽ chỗi dậy và ra lệnh cho sóng gió im ngay. Tức thì phẳng lặng và bình an sẽ trở lại, linh hồn các bạn sẽ tìm lại được bầu không khí trong sáng và an bình.

Hoặc các bạn có thể thưa Chúa Giêsu rằng : “Lạy Chúa Giêsu mến yêu, bây giờ là lúc Chúa phải hành động. (2Cr 12,10) : khi con yếu đuối, chính là lúc con mạnh sức. Con thấy mình yếu đuối qúa, vậy xin Chúa hãy tỏ sức mạnh của Ngài nơi con. Vâng, lạy Chúa Giêsu, xin Chúa hãy sống đức tinh khiết của Ngài ở trong con ! Xin Chúa tỏa sáng đức khiết tịnh của Ngài ở trong con”.

Thế rồi, có thể trong vài tiếng đồng hồ nữa, Chúa Giêsu đang ở trong Nhà tạm sẽ đến viếng thăm tôi khi tôi rước lễ. Lúc đó tôi sẽ vạch cho Ngài xem các chỗ lở lói của tôi, những ung nhọt của tôi. Tôi sẽ chỉ cho Ngài thấy cái ung thư ghê sợ do tội trọng nghịch đức tinh khiết đã gây nên cho linh hồn tôi và còn để lại bao lo âu cho tôi. Tôi sẽ chắp tay ép mạnh Ngài trên ngực tôi, Ngài là sự Tinh khiết vô cùng, là nguồn mạch mọi nhân đức, là chất phóng xạ thần linh để chữa lành mọi tật nguyền của tôi. Mỗi lần rước lễ, tôi sẽ ôm ghì Chúa trên trái tim tôi, tôi sẽ khẩn nài Ngài hãy chữa lành linh hồn tôi. Dần dần Ngài sẽ thêm ân sủng cho tôi, sẽ biến đổi tôi và chữa lành bệnh ung thư do tính xác thịt xấu xa của tôi đã gây nên cho tôi.

Tín thác nơi Mẹ Maria. – Tất cả những linh hồn ước ao giữ mình trong sạch đều biết rằng họ không có bảo đảm nào tốt hơn là chạy đến nương tựa nơi Mẹ Maria, Đức Nữ Trinh Vô Nhiễm. Từ những thời kỳ đầu của Kitô giáo đến ngày nay, biết bao linh hồn đã tới qùi dưới chân Mẹ để được ơn bảo toàn đức trinh khiết. Biết bao người đã nhờ Mẹ phù trì mà giữ được sự trinh khiết vẹn toàn, dầu phải đổ máu ra để chứng tỏ niềm trung thành với Chúa Giêsu trong một tình yêu tuyệt đối.

Ai có thể giúp ta trong những cuộc chiến chống lại qủi dâm ô bằng Mẹ Maria ? Được đặc ân Vô Nhiễm, ngay từ trong bào thai, Mẹ đã chiến thắng và đạp giập đầu con rắn satan, vì Mẹ là kỳ công của sự trong trắng tuyệt vời, Chúa Toàn năng đã tạo thành để đặt lên đỉnh các tạo vật, bởi vì Mẹ còn vượt xa sự trong trắng của các thiên thần. Cho nên bên cạnh Chúa Giêsu, Mẹ Maria Nữ Vương các thiên thần, là Đấng đã được Thiên Chúa chọn để phù hộ ta trong mọi cơn cám dỗ nghịch đức khiết tịnh.

Vậy ta hãy vững lòng xin Mẹ giúp ta giữ đức trong sạch vẹn tuyền, giữ linh hồn sạch mọi tội, nhất là sạch mọi lỗi phạm nghịch nhân đức thiên thần. Chúng ta hãy năng cầu xin Mẹ rằng : “Lạy Mẹ Maria rất thánh, Mẹ vô cùng trinh khiết, Mẹ là Mẹ Vô Nhiễm, con ước ao được giống Mẹ một chút, vì con là con của Mẹ, đứa con tội lỗi nhưng vẫn được Mẹ yêu thương nhiều. Mẹ biết rõ những sự khốn nạn bẩm sinh của con. Mẹ biết con đã bao lần đau khổ vì những cám dỗ của ma qủi và những nổi loạn của xác thịt. Xin Mẹ giúp con sống trong sạch, giữ được đức khiết tịnh vẹn toàn, và nếu Chúa muốn con phải chịu thử lửa, phải trải qua các cơn cám dỗ, xin Mẹ thương phù trì để con không bao giờ sa ngã. Vâng, lạy Mẹ, xin Mẹ làm cho con qua lò lửa của những thử thách đó, như vàng qua lửa, được trở nên thanh sạch và vững vàng hơn.” – Rồi khi có cơn cám dỗ nặng nề xảy đến một cách ghê sợ, chúng ta hãy làm như đứa trẻ bị chó dữ đuổi cắn, chúng ta hãy bám lấy áo Mẹ, hãy kêu cứu Mẹ Maria : “Ôi lạy Mẹ Maria, xin cứu con, con không thể chịu nổi nữa !”. Và Mẹ Maria sẽ bồng ta lên trong vòng tay Mẹ, con qủi địa ngục sẽ không dám làm gì ta nữa.

Vậy ta hãy giữ vững lòng tin tưởng và tín thác vô biên nơi Chúa Giêsu và Mẹ Maria. Hãy sống can đảm và an vui trong ân sủng, tin rằng với ơn trợ lực của Chúa Giêsu và sự phù trì của Mẹ Maria, địa ngục cũng không thể làm hại được ta. Đôi khi chúng ta có thể hoảng hốt, thấy như vực thẳm của xác thịt và của hỏa ngục đang mở ra dưới chân ta, đe nuốt sống ta. Và chúng ta có cảm tưởng như cơn vũ bão sẽ làm ta sa ngã thảm hại. Nhưng đó chỉ là sự sợ hãi tự nhiên của ta là loài yếu đuối. Thật ra, chúng ta không có gì phải lo, Chúa Giêsu toàn năng và Mẹ Maria, Nữ Vương các thiên thần không mạnh hơn hỏa ngục muôn ngàn lần sao ? Mẹ Maria, Nữ Vương các thánh đồng trinh là Mẹ chúng ta, Mẹ là sự an toàn tuyệt đối của ta trong mọi tình huống. Cho nên trong những cơn bão tố hãi hùng nhất, thì giữa vực thẳm đang gào thét và chúng ta, vẫn có cái chắn tuyệt đối an toàn là tình thương của Chúa Giêsu đối với linh hồn ta mà Ngài đã chuộc bằng Máu thánh của Ngài, và tình thương khôn tả của Mẹ Maria đối với ta là những người con dấu yêu của Mẹ.

III.  TÌM HIỂU VAI TRÒ CỦA NHỮNG CƠN CÁM DỖ : ĐÓ LÀ NHỮNG PHƯƠNG TIỆN ĐỂ GIA TĂNG NHÂN ĐỨC BỊ TẤN CÔNG. ĐÓ LÀ NHỮNG CƠ HỘI ĐỂ YÊU MẾN NỒNG NÀN, ĐỂ CHỊU ĐAU KHỔ V.V…

–   PHẢI TẤN CÔNG LẠI BẰNG NHỮNG HÀNH VI CỦA NHÂN ĐỨC KHIẾT TỊNH.

–   NHỮNG KHIẾM KHUYẾT TRONG VIỆC CHỐNG TRẢ CỦA TA KHÔNG LÀM MẤT NIỀM VUI CỦA CHÚA GIÊSU.

Tìm hiểu vai trò của những cơn cám dỗ: Đó là những phương tiện để gia tăng nhân đức bị tấn công. Đó là những cơ hội để yêu mến nồng nàn, để chịu đau khổ v.v…. – Để vững tin trong cuộc chiến đấu chống lại những cám dỗ của ma qủi và xác thịt, cũng như để thêm niềm tín thác trọn vẹn, chúng ta cần phải hiểu vai trò của những cơn cám dỗ. Đối với những linh hồn quảng đại, đó là những phương tiện Chúa quan phòng sử dụng để giúp ta luyện tập các nhân đức. Chúng ta nhớ lời của Thánh nữ Têrêxa Hài đồng Giêsu. Vào cuối đời của ngài, thánh nữ phải trải qua những cơn cám dỗ rất ghê sợ nghịch đức tin. Vì hiểu rõ mục đích của những thử thách đó, thánh nữ đã nói một cách chí lý : “Trong có mấy tháng đó, tôi đã thực hiện nhiều hành vi của đức tin hơn là trong suốt cuộc đời mình”. Nhờ chiến thắng nhiều lần và chiến thắng cách quảng đại, người ta sẽ lớn lên và vững mạnh trong các nhân đức.

Đó là lý do để ta an ủi mình trong những cơn cám dỗ, nhất là trường hợp bị cám dỗ liên miên nghịch đức khiết tịnh. Đôi khi, dầu không ý thức rằng mình đã cố tình lỗi phạm gì hết, nhưng vì các cơn cám dỗ kéo dài và mạnh mẽ, cho nên ta dễ có xu hướng tưởng rằng đó là một dấu xấu. Chúng ta hãy an tâm. Không phải thế đâu. Nhiều khi tính xác thịt nặng nề, cái thân xác bằng bùn mà linh hồn ta bị giam hãm này, cũng đủ giải thích lý do những cơn cám dỗ đó. Ngoài ra, Thiên Chúa thường cho phép những thử thách liên miên này, để luyện lọc và làm đẹp cho đức khiết tịnh của chúng ta mà chúng ta không hay đó thôi. Nếu chúng ta quảng đại và trung thành, nếu chúng ta quyết chí không nhượng bộ kẻ thù, với bất cứ giá nào cũng không ưng theo dầu một sự thỏa mãn nhỏ mọn nào, thì đức khiết tịnh của chúng ta sẽ càng tăng trưởng cách tốt lành. Mỗi cơn cám dỗ mà ta thắng sẽ tăng thêm vẻ đẹp và sự qúi giá của đức khiết tịnh, bởi vì đó là một sự thử thách đau khổ và có khi anh hùng. Mỗi cuộc tấn công bị đẩy lui, mỗi tư tưởng xấu xa bị gạt bỏ sẽ là những viên ngọc qúi gắn vào triều thiên khiết tịnh của ta ở trên trời. Và Chúa biết đấy, những viên ngọc đó có thể rất nhiều trong cuộc đời chúng ta.

Chúng ta ít nghĩ đến khía cạnh đáng an ủi này của những cơn cám dỗ. Có lẽ chúng ta nên năng nhắc cho mình tư tưởng này,  để rút ra những lợi ích của chúng. Khi đó chúng ta sẽ biết qúi những cơn cám dỗ, vì thấy chúng mang lại nhiều lợi ích cho ta, và có lẽ chúng ta sẽ ít khi cầu xin Chúa cất bớt những thử thách đó đi.

Những cơn cám dỗ nghịch đức thanh tịnh sẽ làm cho đức khiết tịnh của ta thêm trong sáng, chúng mài giũa đức thanh tịnh của ta, làm cho viên kim cương thô sơ tự nhiên ngày càng trở nên óng ánh và xinh đẹp, được Chúa Giêsu yêu qúi hơn. Nhưng một điều nữa cũng rất tốt cho những linh hồn quảng đại, đó là những cơn cám dỗ là những cơ hội để họ tỏ lòng mến yêu nồng nàn hơn đối với Chúa Giêsu. Điều này đặc biệt đúng cho các linh mục và các tu sĩ nam nữ, những người đã khấn nhân đức khiết tịnh, đã thánh hiến con người của mình cho Chúa Giêsu. Trong những cơn cám dỗ nghịch đức khiết tịnh, chính lòng trung thành hiền thê của họ bị đặt thành vấn đề. Ma qủi, vì ghen ghét Chúa Giêsu, nên nó muốn phá hoại sự trung tín của các hiền thê của Ngài. Chúng tấn công lòng mến yêu của ta đối với Chúa Giêsu. Linh hồn trung tín và can đảm sẽ trả lời ma qủi như vị thánh trinh nữ xinh đẹp La mã xưa là thánh Agnès rằng : “Hỡi satan hãy cút đi ! Mi muốn gì đây ? Ta đã có vị hôn phu rất yêu thương ta, và ta rất yêu mến Ngài. Vị hôn phu của ta đã chiếm trọn linh hồn ta. Ngài là Đấng các thánh thiên thần phụng sự và thờ lạy. Vẻ đẹp của Ngài, các tinh tú và trời đất đều thán phục. Ta yêu mến Chúa Giêsu Kitô, sinh ra bởi người Mẹ đồng trinh. Khi ta yêu mến Ngài, ta trinh khiết, khi ta đụng đến Ngài, ta càng trinh khiết, và khi ta kết hôn với Ngài ta đời đời trinh khiết.” [2].

Mỗi khi ta bị cám dỗ nghịch đức khiết tịnh. Mỗi khi ta bị ám ảnh bởi những tư tưởng xấu xa, Chúa Giêsu sẽ hỏi ta : “Con có yêu mến Ta không ? Con có tiếc vì đã thánh hiến hồn xác cho Ta không ? Con có tiếc vì đã khấn từ bỏ mọi thú vui xác thịt vì lòng mến Ta không ?”. Và ít là trong tiềm thức, linh hồn tận hiến sẽ thưa lại Chúa Giêsu rằng : “Lạy Chúa Giêsu, con đã hiến dâng tất cả cho Chúa. Lúc này con xin dâng lại, và mãi mãi con xin dâng tất cả cho Chúa.” Như thế sẽ có biết bao hành vi yêu mến thiết tha ! Tất nhiên, đó không luôn luôn là những hành vi có ý thức và có suy nghĩ. Đó thường là những hành vi yêu mến “trực tiếp”, tự phát, nhưng không vì thế mà không đẹp lòng Chúa rất nhiều.

Chúng ta hiểu rõ hơn về giá trị của những cơn cám dỗ nghịch đức khiết tịnh, nếu chúng ta nghĩ đến những hành vi quảng đại và hãm mình mà nhân đức này đòi hỏi nơi chúng ta. Đối với những linh hồn khát khao chịu đau khổ vì Chúa, những cơn cám dỗ này được coi là qúi giá theo một nghĩa nào đó. Vâng, đôi khi chúng làm cho ta đau khổ lắm, nhiều lúc gần như một cực hình của lòng mến yêu…

Một linh hồn thường bị cám dỗ về đức trong sạch đã viết như sau : “Một lần nữa, Chúa Giêsu đã tỏ cho tôi biết những cơn cám dỗ về đức khiết tịnh mà tôi phải chịu đã là một niềm vui cho Ngài, và tôi phải vui vì thấy Ngài vui như vậy. Tôi thấy như Chúa bảo tôi rằng : “Con xem, đó là những cơ hội để con luôn luôn làm vui lòng Cha. Mấy hôm nay, con hầu như bị cám dỗ liên miên, cho nên mỗi lúc con đã có thể từ bỏ mình và thực hiện nhiều hy sinh. Con đã hãm mình, con đã từ bỏ vui thú đó, con đã từ bỏ niềm ước ao đó, thế là con đã mang lại những niềm vui cho Cha”. – Đúng thế, không có gì so sánh được với sự mãnh liệt của những cơn cám dỗ của xác thịt. Nếu từ bỏ những ước muốn của mình, từ bỏ ý riêng để vâng phục ý người khác là điều khó và đau khổ, thì từ bỏ những ước muốn của xác thịt còn khó và đau khổ hơn bội phần, vì những đòi hỏi của xác thịt đôi khi mãnh liệt và chi phối tất cả sinh lực của con người. – Cho nên những cơn cám dỗ này là những cơ hội tuyệt hảo để chịu đau khổ, để từ bỏ mình không phải một hai lần, nhưng là hoài hoài.

Để đi tới chỗ yêu mến Thiên Chúa với một lòng mến yêu rất tinh ròng, ta phải đi tới chỗ chê  ghét cái tôi của mình với một sự gớm ghét thánh thiện. Vậy các cơn cám dỗ nghịch đức thanh tịnh phải được coi là rất tốt cho ta trong việc này. Nó in sâu vào tâm trí ta sự ghê tởm đối với cái tôi xấu xa này, và một lòng mộ mến tuyệt đối hướng về sự thánh thiện vô cùng của Thiên Chúa. Đồng thời những cơn cám dỗ này mang lại cho ta đức khiêm nhường chân thật như thánh Augustinô đã nói : “Yêu mến Thiên Chúa đến mức khinh chê bản thân mình”[3].

Bạn muốn biết Thiên Chúa đã dùng những cơn cám dỗ này như thế nào, để tác thành các vị thánh nam nữ của Ngài không ? Bạn hãy nghe thánh nữ Angêla thành Fôlignô, bạn sẽ thấy các thánh có được xử khác chúng ta đâu. Thánh nữ viết : “Đôi khi xảy ra một sự tối tăm ghê sợ trong linh hồn tôi. Một sự tối tăm của hỏa ngục. Không còn chút hy vọng nào hết. Đêm tối ghê sợ. Và những nết xấu tôi tưởng đã chết trong tâm hồn tôi, lại sống lại nơi thân xác tôi. Ma qủi làm chúng sống lại và còn thấy xuất hiện nhiều nết xấu tôi chưa thấy bao giờ. Khi đó tôi đau khổ đặc biệt ở ba chỗ trên thân xác tôi, những lúc đó lửa tình dục mãnh liệt đến nỗi tôi phải lấy lửa vật chất tự đốt mình để tắt thứ lửa tội lỗi kia. Ôi ! Tôi ước ao được thiêu sống còn hơn ! Tôi kêu lên, tôi gọi tử thần, bất cứ chết cách nào cũng được. Và tôi thưa với Chúa : “Nếu Chúa luận phạt con, thì xin Chúa phạt ngay đi ! Xin đừng trì hoãn ! Vì Chúa đã bỏ rơi con, thì xin Ngài hoàn tất công việc đi, xin vực thẳm hãy nuốt con đi”[4].

Những cơn cám dỗ của ta như vậy còn xa những cơn cám dỗ của vị thánh nữ thần bí vĩ đại này. Và sự khiêm nhường của ta cũng chỉ là hình bóng mờ nhạt của đức khiêm nhường của bà. Đây xin hãy nghe mấy lời của vị thánh nữ này : “Tôi nhìn vào vực thẳm đầy những lỗi lầm của tôi. Tôi chưa làm sao tìm được cách bày tỏ cho thiên hạ thấy những sự khốn nạn của tôi. Tôi muốn giá có thể đi khắp các thành phố và các quảng trường, cổ đeo những miếng thịt và những con cá, và kêu lớn rằng : Đây là đứa xấu xa, đầy gian ác và dối trá. Nó là mầm mống của nết xấu, mầm mống của sự tội. Bà con hãy nhìn xem linh hồn tôi xấu xa như ma qủi, và hãy nhìn xem sự khốn nạn của trái tim tôi. Xin hãy nghe cho rõ : tôi là đứa giả hình đạo đức, là con gái của ma qủi. Tôi là kẻ nói dối. Tôi là kẻ bị Thiên Chúa gớm ghiếc”[5].

Vậy thỉnh thoảng chúng ta nên suy nghĩ sâu thêm về vai trò của những cơn cám dỗ. Nhờ đó chúng ta sẽ dễ dàng vâng theo những chương trình của Chúa, và thay vì sợ hãi và giẫy giụa như những đứa bé không chịu để cho mẹ bồng đi theo mẹ, chúng ta sẽ hiểu thánh ý Chúa hơn và dễ dàng cộng tác với mọi ý định của Ngài. Biết đâu, chính do sự mau mắn và trọn vẹn thi hành thánh ý Chúa như thế, mà chương trình của Chúa sẽ sớm được hoàn tất các giai đoạn, và nhân đó thời gian của các cơn cám dỗ sẽ được rút ngắn lại.

Phải tấn công lại bằng chính những hành vi của nhân đức bị tấn công. – Về phương diện này, không gì bằng khi bị cám dỗ, chúng ta hãy thực hiện những hành vi của nhân đức bị tấn công. Nếu bị tấn công về đức tin, chúng ta hãy bắt chước thánh nữ Têrêxa Hài đồng Giêsu, hãy thực hiện những hành vi của đức tin mãnh liệt, hãy tôn thờ Chúa, không thèm lý luận gì với chước cám dỗ và với đầu óc của mình. Nếu bị cám dỗ về niềm tín thác, chúng ta hãy thưa với Chúa rằng : “Lạy Chúa, con trọn niềm tín thác nơi Chúa”, không lý luận, không cãi lý với chước cám dỗ. Nếu bị cám dỗ nghịch đức khiết tịnh, chúng ta sẽ thực hành nhiều hành vi yêu mến đức khiết tịnh. Chúng ta hãy thưa với Chúa Giêsu rằng chúng ta yêu mến đức trinh khiết trên hết mọi sự. Hãy thầm thĩ cầu nguyện rằng : “Lạy Chúa là nguồn mạch mọi sự thánh thiện và tinh khiết. Ôi sự tinh khiết vô cùng thánh thiện của Chúa, ôi lạy Thiên Chúa vô cùng thánh thiện và tinh khiết, con yêu mến Chúa hết lòng. Xin Chúa ban ơn giữ gìn con luôn trong trắng, xứng đáng là con cái Chúa. Con ghê tởm và chê ghét những sự xúi giục tội lỗi này. Xin cho con chê bỏ và xa lánh tất cả những thú vui hèn hạ này. Con thà chịu cực hình hỏa ngục còn hơn chiều theo những cám dỗ xấu xa này. Lạy Chúa, tâm hồn con nồng nàn yêu mến Chúa, nhưng thân xác con vẫn bị lửa tình dục nung nấu. Xin Chúa thương giúp con luôn chiến thắng và giữ được đức khiết tịnh vẹn toàn”.

Đó là cái gọi là hãy tấn công lại ma qủi. Đó là cách thế bắt nó phải chạy trốn và bị thua trận chắc chắn. Nó muốn cám dỗ ta yêu chuộng điều nhục dục, thì ta lại nói cho nó nghe rằng ta yêu chuộng sự tinh khiết. Chúng ta biến đổi những cơn cám dỗ của nó thành cơ hội nói lên sự trung thành với Chúa và quyết tâm giữ vững đức khiết tịnh. Nó muốn tấn công ta, nhưng ta cậy vào ơn trợ lực của Chúa để tấn công lại nó.

Khi đã quen lợi dụng các chước cám dỗ nghịch đức khiết tịnh, để tiến tới như thế trên đường trọn lành, chúng ta còn có thể cảm thấy được an ủi vì đã có dịp chịu đau khổ vì Chúa, và tỏ lòng trung thành với Chúa. Có thể coi đây là cách ta trả thù ma qủi và xác thịt, bởi vì ta đã sát phạt xác thịt, đã chịu đau khổ trong tâm hồn để mến yêu sự thanh khiết thánh thiện của Thiên Chúa.

Đôi khi niềm vui này sẽ gấp bội. Không những linh hồn cảm thấy vui sướng vì yêu mến sự tinh khiết vô cùng thánh thiện của Chúa, được đau khổ, hãm dẹp xác thịt để yêu mến Thiên Chúa vô cùng tinh khiết, nhưng linh hồn còn thấy mình vui sướng vì được yêu mến Chúa thay cho vô vàn vô số những linh hồn không yêu mến Ngài, hoặc yêu mến Ngài qúa ít, bởi vì họ đang say đắm những thú vui xấu xa và hèn hạ. Như vậy, có những lúc các linh hồn tận hiến cảm thấy Chúa đòi hỏi họ phải giữ vai trò đền tạ. Một tình cảm sâu xa và ngọt ngào sẽ cho họ ý thức rằng : họ là niềm an ủi của Thánh Tâm Chúa, bởi vì khi mạnh mẽ và quảng đại chống lại các chước cám dỗ của xác thịt, họ chịu đau khổ để đền các sai lỗi của mình và những tội lỗi của biết bao linh hồn khốn nạn.

Cũng có thể những cám dỗ kia không nặng nề, không lôi kéo vào đường tội, nhưng không vì thế mà chúng ta không đáng ngại. Chúng không phải là điều xấu, không phải là tội, nhưng chúng sẽ dẫn đưa ta đến điều xấu, nếu chúng ta không cảnh giác. Đó là sắc đẹp, vẻ dễ thương, những nét có duyên, tất cả những cái thường gây ấn tượng và manh nha chia sẻ tâm hồn ta, không để nó trọn vẹn thuộc về Chúa như ta đã khấn hứa. Những lúc đó ta phải giật mình, phải thực hiện những hành vi yêu mến nồng nàn đối với Thiên Chúa vô cùng xinh đẹp và thánh thiện, chỉ được chiêm ngưỡng một chút vẻ đẹp đó cũng đủ làm cho các thánh vui sướng đến xuất thần. Cho nên ta hãy tự nhủ rằng mọi vẻ đẹp của loài người sẽ bị coi là hết sức xấu xí so với vẻ đẹp thần linh của Chúa.

Những khiếm khuyết trong việc chống trả của ta không làm Chúa mất vui. – Bây giờ chúng tôi cần phải trả lời cho cuộc vấn nạn mà nhiều linh hồn quảng đại thường nêu lên, khiến họ mất vui khi bị những cơn cám dỗ, mất niềm an ủi mà đáng lẽ họ phải cảm nhận được như chúng ta vừa thấy trên đây. Họ tự nhủ : “Vâng, tôi biết Chúa gửi đến cho tôi những cơn cám dỗ đó để giúp tôi trở nên khiêm nhường hơn, yêu mến Chúa hơn, và nhất là để được thanh luyện và trở nên trong sạch hơn. Ngài tạo cho tôi những cơ hội để tỏ lòng yêu mến Ngài nhiều hơn, làm vui lòng Ngài hơn. Với ơn trợ lực của Ngài, tôi không sa ngã dưới sức tấn công của ma qủi. Theo nghĩa đó, tôi đã làm vui lòng Chúa và vui lòng Mẹ Maria. Nhưng, than ôi! Tôi đã phạm biết bao khiếm khuyết trong khi chống trả, đã thiếu tế nhị, thiếu can trường : tất cả những sự thiếu quảng đại đó có thể đã làm Chúa Giêsu không vui, khi nhìn thấy những chiến thắng của tôi. Ôi, lạy Chúa, ước chi con biết lợi dụng các cơn cám dỗ đó, những cơ hội đó !”.

Hỡi linh hồn được Chúa yêu thương ! Bạn nên nhớ rằng Chúa Giêsu biết rõ và chấp nhận cái phần yếu đuối khốn nạn của bạn. Ngài biết những khi linh hồn mỏi mệt, nó không chống cự được cách mạnh mẽ và mau lẹ như lúc nó nhiệt thành. Ngài biết thân xác ta, và đôi khi bệnh tật đau yếu làm cho sức chống cự của ta không được mạnh mẽ và còn có vẻ ể oải. Ngài tính đến tất cả, và những khiếm khuyết này không làm giảm niềm vui của Ngài đâu. Trái lại, nếu ta bình tĩnh hạ mình xuống, nếu thay vì lo lắng và mất thời giờ tự phân tách xem mình đã bất trung đến đâu, có bí mật ưng theo chút nào chăng, chúng ta hãy tín thác gieo mình vào lòng Chúa, hết dạ yêu mến Ngài và xin lỗi Ngài về tất cả mọi sự thiếu sót ta nhận thấy cũng như không nhận thấy, thì những khiếm khuyết đó sẽ gia tăng niềm vui cho Chúa Giêsu. Tất cả niềm vui mà chúng lấy mất của ta, tất cả sự thỏa mãn và niềm tự tin mà chúng lấy mất của ta, sẽ biến thành một niềm vui lớn, thêm vào cho niềm vui của Thầy chí thánh.

Lạy Chúa Giêsu, chính con cũng đã nhiều lần sa vào lỗi lầm này. Nhiều khi, sau khi những chiến đấu cam go để bảo vệ đức khiết tịnh, con biết chắc đã thắng trận và đã làm vui lòng Chúa. Nhưng con cũng thấy cần phải hạ mình xuống, bởi vì nhiều lần con đã thích tự phân tách, mất thời giờ đắn đo các tâm tình của mình để chắc rằng mình đã không sai phạm, và nhất là để tự biện minh cho mình mọi bề. Bây giờ con thấy rõ đó là điều không nên làm. Vâng, con phải vui sướng vì sự khiêm nhường mà những chiến thắng của con mang lại cho con. Con phải vui sướng và tin tưởng, không phải vì nhìn vào sự thẳng thắn của các hành vi của con, nhưng nhìn vào tình thương và ân sủng Chúa đã bao bọc con. Con phải hy vọng và tin chắc sẽ giữ được sự trong sạch nhờ vào Chúa Giêsu đang cư ngụ ở trong con, và nhờ vào sự che chở của Mẹ Maria Vô Nhiễm. Vâng, lạy Chúa Giêsu, lạy Mẹ Maria, con xin hai Đấng ơn rất trọng này, là làm vui lòng hai Đấng rất nhiều với đức trinh khiết của con, mặc dầu con bị tấn công bởi những cơn cám dỗ. Lạy Chúa Giêsu, vì lòng thương yêu lớn lao Chúa dành cho con, con dám hy vọng đã làm vui lòng Chúa nhiều trong dĩ vãng, mặc dầu nhiều khi con đã thiếu sót trong sự chống trả các cơn cám dỗ đó.

Tuy nhiên, nếu như thế vẫn chưa đủ để bảo đảm sự bình an và vui mừng cho tâm hồn ta, chưa đủ sức giúp ta an tâm về những khiếm khuyết của mình, thì chúng ta hãy ném tất cả những sự bất toàn và khiếm khuyết đó vào trong Thánh Tâm vô cùng thánh thiện của Chúa Giêsu, hoặc vào trong Trái Tim Vẹn sạch và Vô nhiễm của Mẹ Maria. Tất cả những sai lỗi nhỏ mọn đang làm mờ vẻ trong sáng đức thanh tịnh của ta sẽ lập tức biến mất như một hạt bụi của bùn nhơ trong Đại dương vô cùng tinh khiết của Thánh Tâm Chúa và khiết tâm Mẹ Maria.

Sau cùng, lên cao thêm, lên cao mãi, cho tới những tầng trên hết, chúng ta quên mình đi, quên đi tất cả những nhân đức què quặt của mình để vui sướng chiêm ngưỡng sự tinh khiết thần linh của Thiên Chúa. Như chim phượng hoàng, tôi sẽ say sưa nhìn thẳng vào mặt trời của tinh khiết và thánh thiện, và tôi sẽ thưa Chúa rằng : “Ôi lạy Chúa, sau cùng con đã tìm thấy sự tinh khiết mà con hằng khát khao mơ ước, và con đã thấy hơn sự con ước mơ. Con đã thấy sự tinh khiết vẹn toàn, vượt xa mọi  tưởng tượng của con muôn ngàn lần. Con đã tìm thấy, không phải trong trái tim con, nhưng ở nơi Chúa mà con yêu mến và tôn thờ. Nếu thấy ở trong con, con sẽ vui thỏa biết bao ! Nhưng con đã thấy ở nơi Chúa là Đấng con yêu mến muôn vàn lần hơn con yêu chính mình con, cho nên sự vui sướng đã vượt qúa mọi khát khao và mọi mơ ước của con. Ôi sự tinh khiết thần linh của Chúa, con rất sung sướng, vì từ nay Chúa là của con, Chúa sẽ là sự tinh khiết của con, hôm nay và mãi mãi đến muôn đời. “Thiên Chúa của tôi là của tôi, và tôi là của Ngài, Ngài là Đấng chăn những con chiên của Ngài giữa những bông huệ” (Dc 2,16).

 

Paul De Jaegher S.J.

[1] Mgr Gay, Opuscule de la tentation (Tiểu tác phẩm bàn về cơn cám dỗ), ch.II.

[2] Sách Breviarium Romanum, Bài đọc ngày lễ thánh Agnès.

[3]     Thánh Augustinô, De civitate Dei, lib XIV, ch. 28.

[4] Livre des visions (cuốn sách những thị kiến), bản dịch tiếng Pháp của Hello, ch. XIX.

[5] Livre des visions (cuốn sách những thị kiến), bản dịch tiếng Pháp của Hello, ch. XIX.

Gương Chúa Giêsu I - 19. CÔNG VIỆC MỘT TU SĨ

Tinh thần tu sĩ

Đời sống một tu sĩ tốt, phải tô điểm bằng mọi nhân đức, sao cho tinh thần bên trong, ăn nhịp được với điệu bộ bên ngoài.

Đã hẳn bên trong phải trọn hảo hơn bên ngoài nhiều mới hợp lý, vì Chúa hằng nhìn xét ta luôn và, dầu ở đâu, ta cũng phải tận tình kính cẩn. Nhất là khi tới trước mặt Chúa, ta phải trong sạch như Thiên thần.

Hằng ngày ta phải quyết tâm lại và cố gắng sống cho sốt sắng như những ngày ta mới trở lại.

Ta phải thưa Chúa: “Lạy Chúa, Chúa Trời con, xin giúp con giữ điều quyết định và vững tâm phụng thờ Chúa; xin giúp con bắt đầu làm việc hẳn hoi từ hôm nay, vì công việc từ đây về trước đều không có gì đáng kể”.

Quyết tâm và thực hành

Ta tiến bộ nhiều hay ít là tùy ở điều ta quyết định, và càng muốn tiến bộ nhiều càng phải thận trọng nhiều.

Người quyết định hẳn hoi mà đôi lúc còn sa sẩy, thì người ít quyết định hay quyết định sơ sài, sẽ sa sẩy đến đâu!

Có nhiều cách bỏ điều quyết định. Mà đã bỏ việc phải làm – dầu là việc nhỏ mấy – cũng không thể không hại được.

Người công chính quyết định theo ơn Chúa hơn là theo cái khôn của mình và mưu tính việc gì, họ cũng tin tưởng nơi Chúa.

Vì “Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên” (1) và “Người đâu tự tìm lối phải đi”. (2)

Việc thiêng liêng

Nếu vì lý do đạo đức hay vì mưu ích cho người khác mà đôi khi phải bỏ việc làm hằng ngày: việc đó sau bổ khuyết lại không khó lắm.

Nhưng nếu vì nhàm chán hay vì biếng lười mà bỏ: đó là một khuyết điểm lớn và không thể không có hại.

Ta hãy làm hết sức có thể: dầu vậy ta cũng chưa chắc khỏi sa sẩy trong nhiều lỗi lầm.

Vậy lúc nào cũng nên quyết định một điều rõ rệt: nhất là quyết định sửa những khuyết điểm nào có hại cho đường tiến đức của ta hơn cả.

Ta cũng phải xem xét và chỉnh đốn cả trong lẫn ngoài, vì cả hai cùng liên quan đến việc tiến bôï tinh thần của ta.

Xét mình

Không thể hồi tâm luôn được, ít ra bạn hãy hồi tâm từng lúc: mỗi ngày một lần: tốt hơn: sáng và chiều.

Sáng dậy hãy quyết tâm, chiều đến xét lại cách sinh hoạt trong ngày: đã nói làm và tưởng nghĩ những gì? Biết đâu trong đó bạn đã phạm đến Chúa và người khác.

Hãy tự võ trang cho ra dáng một chiến sĩ dũng cảm chiến đấu với mưu chước của ác quỉ.

Hãy hãm tính mê ăn: và Bạn sẽ dễ dàng cầm hãn các khuynh chiều khác của nhục dục.

Đừng bao giờ ở nhưng: hãy đọc, viết, cầu nguyện suy gẫm hay làm một việc gì hữu ích cho mọi người.

Riệng về công việc chân tay cần suy xét đắn đo nhiều, vì không phải mọi người cùng làm việc như nhau.

Tổ chức đời sống tư

Việc nào không phải là việc chung, không nên để lộ ra ngoài. Việc riêng cứ làm kín đáo chắc chắn hơn cả.

Hãy lưu ý đừng biếng lười trong việc chung mà chăm chú trong công việc riêng.

Tuy nhiên, sau khi chu tất hoàn toàn và trung tín được việc chung, còn giờ bạn có thể dùng làm việc riêng tùy theo lòng sốt sắng.

Không phải mọi ngượi cùng làm một việc như nhau: có việc hợp cho người này có việc hợp cho người khác hơn.

Công việc cũng nên phân theo thời giờ: việc này làm trong ngày lễ hợp hơn, việc khác chỉ hợp với ngày thường.

Việc này cần cho ta khi phải cám dỗ việc khác lúc bình an, thư thái.

Việc này hợp cho ta lúc sầu muộn, việc khác lúc được ơn Chúa an ủi.

Gặp ngày lễ trọng, ta nên nhắc lại việc đạo đức và xin các Thánh cầu giúp ta sốt sắng hơn.

Ta hãy quyết tâm sống từ lễ này đến lễ khác như thể ta sắp lìa khỏi thế tục để tới ngày lễ bất diệt.

Vậy trong những ngày đó, ta phải dọn mình cẩn thận, sống thánh thiện hơn, giữ luật chu đáo hơn, như thế là ta sắp đi lĩnh nơi Chúa phần thưởng của công việc ta làm.

Nếu Chúa chưa ban thưởng, ta hãy tin là tại ta chưa dọn mình đủ, ta chưa đáng được vinh dự lớn lao Chúa sẽ ban cho ta trong thời hạn đã định.

Trong khi chờ đợi ta hãy cố dọn dẹp cho sẵn.

Thánh Luca viết: “Phúc cho người tôi tớ nào Chúa gặp đang thức lúc Ngài đến. Ta bảo thực: Ngài sẽ đặt người đó làm quản lý tất cả tài sản của Ngài”. (3)

SUY NIỆM

Đời sống con người trên mặt đất là một cuộc chiến không ngừng với ma quỉ, với trần tục, với chính mình.

Có người lánh mình trong viện tu, có người sống giữa trần tục… nhưng dầu ở đâu, phần thắng lợi bao giờ cũng về bên biết cẩn trọng luôn.

Chỉ ai quen trầm tĩnh, yêu vắng lặng, biết giữ lời nói, tư tưởng, cảm tình, trung tín làm các việc tầm thường, người đó mới tránh được cám dỗ và đáng ơn trời giúp.

“Ai khinh điều nhỏ, dần dà sẽ sa sẩy” Lời Đức Chúa Thánh Thần.

Lạy Chúa, xin giúp con nhận định được rõ chân giá trị của việc làm vì nghĩa vụ và việc theo ý riêng: việc nghĩa vụ chính là những sinh tố cốt yếu để di dưỡng tinh thần, còn việc riêng chỉ là của nuôi phụ để thêm hứng khởi và phấn đấu.

Lạy Chúa, con đã mệt vì những ước muốn suông, những nghĩ mà không làm, những hứa mà không giữ. Xin Chúa giúp con đạt được ước muốn và thực hiện được ý nghĩ về nhân đức.

—————-
1. Prov. XVI, –
2. Jer. X, 23
3. Luc. XII 43, 44

 

Niềm Tín Thác – Chương XVII: TÍN THÁC TRONG NHỮNG ĐÊM TỐI

I.   THẦN BÍ KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ PHI THƯỜNG.

–   NHỮNG GIAI ĐOẠN LỚN CỦA CUỘC SỐNG THẦN BÍ.

–   NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐÊM TỐI CÁC GIÁC QUAN.

–   MỤC ĐÍCH CỦA THIÊN CHÚA GIẢI THÍCH NHỮNG ĐAU KHỔ CỦA ĐÊM TỐI.

Thần bí không có nghĩa là phi thường. 

– Những gì chúng tôi trình bày trên đây để an ủi và nâng đỡ những linh hồn bị buồn sầu, đều có giá trị cho tất cả mọi thứ thử thách thiêng liêng được gọi chung là buồn sầu, mất an ủi. Nhưng còn một loại thử thách dành cho những linh hồn thần bí, những thử thách đặc biệt ghê sợ vì cường độ và thời gian kéo dài của chúng. Những linh hồn bị thử thách như vậy thật rất đáng thương. Họ phải được an ủi, nâng đỡ, được khích lệ luôn và cách đặc biệt, để có thể chịu đựng những thử thách rất đau đớn này.

Đây là cuộc sống thần bí. Đối với nhiều người, chỉ nghe nói đến thần bí là đã làm họ sợ hãi lắm. Vậy ngay từ trước khi vào đề, cần phải có một giải thích để ngăn ngừa những sai lầm và đánh tan những ngộ nhận.

Trước hết, cuộc sống thần bí không phải là một cuộc sống phi thường như nhiều người tưởng tượng. Một vị đại thánh của thời đại chúng ta, thánh nữ Têrêxa Hài đồng Giêsu đã đạt tới những đỉnh cao nhất của cuộc sống thần bí và của sự thánh thiện, nhưng điều phi thường nhất trong cuộc đời của chị thánh, là xem ra không có gì phi thường hết. Chị thánh thường nhắc đi nhắc lại đến nhàm chán rằng : con đường nên thánh của chị là con đường tín thác trìu mến, con đường thơ ấu thiêng liêng, chẳng có gì là phi thường hết. Người ta đã không thấy nơi chị thánh những thị kiến, những mặc khải, và như chúng ta biết, đã không có những sự xuất thần nào hết. Đó là một cuộc đời rất bình thường và phần lớn trải qua trong khô khan và buồn sầu, mất an ủi.

Bản chất chủ yếu của cuộc sống thần bí không ở tại những hiện tượng đôi khi xảy ra trong nơi các vị thánh như các thị kiến, các sự xuất thần, các lời nói siêu nhiên. Đời sống thần bí ở tại sự triển nở đầy đủ những hồng ân của Chúa Thánh Thần, giúp linh hồn trở nên hoàn toàn thụ động dưới sự tác động của ân sủng, luôn sống theo sự hướng dẫn của Chúa. Sự triển nở này là hiệu qủa của những ân sủng đặc biệt và nhưng không của Chúa, có tên là “những ân sủng tác thành”. Những ân sủng này ở ngoài tầm tay của chúng ta : chúng ta chỉ có thể dọn tâm hồn để đón chờ, chứ không có thể tạo ra cho mình.

Và nên nói ngay về sự chiêm niệm thần bí mà chúng ta không nên đồng hóa với cuộc sống thần bí. Chiêm niệm thần bí là một ánh sáng Chúa phú bẩm cho trí tuệ và một lòng kính mến Chúa phú bẩm cho ý chí con người, dưới ảnh hưởng của những hồng ân khôn ngoan, thông minh và hiểu biết của Chúa Thánh Thần. Nói cách khác, chiêm niệm thần bí là một cái nhìn đơn sơ và trìu mến, có tính tổng quát và mờ mờ về Thiên Chúa và các phẩm tính của Ngài. Nó chỉ thường diễn ra trong các giờ cầu nguyện, hoặc cũng có thể thấm nhuần một số hành động nào đó của ta, và cũng có thể diễn ra suốt ngày của ta, làm cho ta kết hiệp cách trìu mến với Chúa một cách ít nhiều liên tục.

Vậy cuộc sống thần bí không có gì để ta phải hoảng sợ. Có nhiều linh hồn thần bí không có gì bề ngoài khác những người khác. Có khác chăng là họ có vẻ trầm mặc hơn chúng ta. Không ai có thể ngờ rằng họ đã qua con đường thần bí. Các bạn hãy đọc tiểu sử thánh nữ Têrêxa Hài đồng Giêsu : nếu bạn không rất chú ý, bạn sẽ không thấy gì là cuộc sống thần bí. Phải có con mắt khá từng trải mới nhận ra những dấu chỉ… Như vậy, không những thường chúng ta không nhận ra những linh hồn thần bí đang sống bên cạnh chúng ta, mà chính những linh hồn đó cũng không ý thức về cuộc sống của họ, nhất là vào giai đoạn khởi đầu đời sống thần bí. Có thể họ sẽ rất thành thực chối cãi, nếu ta bảo họ là thần bí.

Những giai đoạn lớn của đời sống thần bí. 

– Đâu là những giai đoạn lớn của cuộc sống thần bí theo như các linh hồn thường gặp, và theo như thánh Gioan Thánh Giá, vị đại thánh tiến sĩ thần bí, đã mô tả cách tuyệt diệu trong cuốn “Đêm tối tăm” của Ngài ? Trước hết có “đêm tối của các giác quan” mà mục đích là dứt linh hồn ra khỏi tất cả những gì con người có cảm giác, để dần dần đưa nó vào việc chiêm niệm. Đêm tối này có thể kéo dài nhiều năm. Sau đó thường có một thời gian bình an và những an ủi mạnh mẽ. Rồi linh hồn được Chúa chọn để đi tới kết hiệp trọn vẹn với Ngài, sẽ bước vào “đêm tối của tâm trí” mà mục đích là thanh tẩy phần thiêng liêng của linh hồn hầu dẫn đưa nó tới bậc thánh thiện.

Chúng ta hãy nói qua về mỗi giai đoạn này, đồng thời phải nhắc cho mọi người nhớ rằng Thiên Chúa không buộc phải giữ luật lệ nào hết, và trong thực tế, các trường hợp đã diễn ra cách vô cùng khác nhau. Phải nhớ kỹ điều này để khỏi những nhận định sai lầm.[1]

Vào lúc khởi đầu đời sống thiêng liêng, Thiên Chúa thường ban (không luôn luôn) những ơn an ủi lớn lao, và Chúa càng dự tính đưa linh hồn lên cao, thì Ngài càng ban cho nó, những niềm an ủi tràn đầy và mãnh liệt, để dứt nó ra khỏi những niềm vui trần gian, vì những niềm vui này sẽ bị coi là hư vô sánh với niềm vui sâu xa của tình yêu Thiên Chúa. Rồi khi Chúa thấy linh hồn đã bỏ được những sự an ủi trần thế, Ngài bắt đầu rút đi những niềm vui thiêng liêng cảm giác. Dần dần Ngài cất đi cả những hứng thú mà linh hồn thường cảm thấy khi làm các việc của nhân đức bác ái, nhân đức khiêm nhường và những việc hãm mình. Rồi Chúa còn lấy đi cả những niềm vui của việc cầu nguyện. Chưa nhận ra những thay đổi ở trong mình, linh hồn bắt đầu cảm thấy khó suy gẫm, khó cầu nguyện bằng lý trí như trước đó. Và linh hồn bắt đầu cảm thấy chán.

Dưới sự tác động của Thiên Chúa, tất cả cuộc sống thiêng liêng của linh hồn trở thành đơn giản. Hoạt động thiêng liêng của nó xem như giảm đi một cách lạ thường. Thay vì thích cầu nguyện với nhiều tâm tình khiêm nhường, hãm mình, tín thác, quên mình, yêu mến như trước kia, thì nay nó tự nhiên thấy mình muốn thưa chuyện với Chúa một cách rất đơn sơ, hoặc chỉ đơn sơ ngồi bên cạnh Chúa trong thái độ tin tưởng và trìu mến như một trẻ nhỏ trong vòng tay của mẹ nó. Nó cảm thấy không thích và không dễ có những hành vi suy nghĩ. Từ từ và một cách âm thầm, Thiên Chúa ban cho nó hồng ân cầu nguyện phú bẩm, tức ơn chiêm niệm. Trong khi cầu nguyện, hoặc ở một lúc khác, bỗng nhiên nó cảm thấy mình được kết hiệp với Chúa bằng một cái nhìn trìu mến, một cái nhìn tổng quát và mờ mờ về Thiên Chúa nó mến yêu.

Chính sự chuyển biến đau đớn từ đời sống bình thường sang đời sống thần bí, từ suy gẫm sang chiêm niệm, được gọi là “đêm tối các giác quan”. Đó là những ngày đau khổ âm thầm, lột xác đau đớn. Linh hồn mất đi những niềm vui thiêng liêng cảm giác, lại chưa biết hưởng những niềm vui thiêng liêng tinh tuyền hơn và sâu xa hơn do chiêm niệm mang lại cho nó. Cho nên nó cảm thấy khô khan, buồn sầu. Nó thấy mình không hoạt động, nhàn rỗi, gần như sống theo thói quen.

Những năm tháng của đêm tối các giác quan đó lại càng khổ sở cho linh hồn, vì nó không nhận ra hành động của Thiên Chúa. Nó rất ước ao sống gần Chúa để kết hiệp với Ngài, nhưng nay nó thấy mình ngày càng có vẻ xa Chúa. Còn đâu những giờ cầu nguyện sốt sắng không một phút lo ra ? Còn đâu niềm ước ao chịu đau khổ vì Chúa, và còn đâu những phút say mê mến yêu Chúa ? Thậm chí cha linh hướng của nó, vì không nhận ra một biến chuyển căn bản đang hình thành trong nó, đã càng làm nó xao xuyến, bởi vì ngài khuyên nó hãy quảng đại như những ngày đầu xưa kia. Bởi vậy, có khi vì luyến tiếc sự sốt sắng nặng nề về cảm giác xưa kia, nó đã có những nỗ lực đau đớn để trở về với những cách cầu nguyện trước kia, với nhiều giờ suy gẫm và với hoạt động thiêng liêng bất an và hăng say. Nhưng những hoạt động này chỉ càng gia tăng sự bất an và đau khổ của nó, vì những hoạt động này đi ngược lại với hành động của Chúa.

Và điều làm cho tình trạng này thêm căng thẳng và đau đớn, là linh hồn có cảm tưởng như không bao giờ nó thấy ló rạng bình minh ngày được giải thoát.

Cơn thử thách này sẽ kéo dài bao lâu ? Làm sao mà biết được. Nhưng ít ra linh hồn có biết đây chỉ là một sự thử thách chăng ? Ôi ! Nếu ít ra nó biết chắc điều đó, nó sẽ được an tâm và an ủi biết bao ! Và cơn thử thách cứ kéo dài… Kéo dài vô tận ! Có thể kéo dài nhiều năm, kéo dài bao lâu tùy kế hoạch của Chúa. Cường độ của đêm tối, mức trọn lành mà Chúa muốn dẫn đưa linh hồn tới, sự linh hồn ngoan ngoãn vâng theo hành động thanh tẩy của Chúa, mức nặng nề của những điều bất toàn mà nó cần được thanh tẩy đó là những nhân tố có thể quyết định cho thời gian dài ngắn của những đêm tối.

Tất nhiên những đêm tối không luôn luôn ghê sợ. Đôi khi những cơn gió cũng nhẹ dần, nhưng trái lại đôi khi nó gia tăng cường độ như vũ bão. Nói chung, thường cơn thử thách đau đớn này kéo dài nhiều năm. Linh hồn không thể làm gì để chấm dứt tình trạng này. Không một luận lý nào, không một kế hoạch nào có thể giải thoát nó. Thiên Chúa thanh lọc nó như luyện vàng trong lò lửa : khi nào Ngài thấy nó đã đạt tới mức trong sạch như Ngài muốn, lúc đó mây mù sẽ tan biến, ánh sáng rực rỡ sẽ chiếu tỏa và Thiên Chúa sẽ lại ban cho linh hồn những niềm vui tuyệt diệu của tình thương của Ngài. “Này mùa đông đã qua, những trận mưa đã xa rồi. Các bông hoa đã xuất hiện trên đất của ta. Hỡi người bạn tình của ta hãy chỗi dậy và lại đây !”. (Dc 2,11-13).

Theo lời thánh Gioan Thánh Giá, Thiên Chúa  thường để cho linh hồn được nghỉ ngơi nhiều năm[2]. Ngài lại cho nó được hưởng những sự an ủi ngọt ngào, những niềm vui cao hơn, tinh tuyền hơn, ít cảm giác hơn. Chúa tỏ mình ra cho nó nơi phần cao nhất của tâm hồn : nơi đó, qua một đường lối mà các giác quan chưa từng biết tới, Ngài đổ đầy linh hồn bằng những ánh sáng thiên phú và làm cho nó say mê vẻ đáng mến thần linh của Ngài. Ngài lại cho nó cảm thấy sự hiện diện đầy yêu thương của Ngài, một cách sâu thẳm hơn trước kia. Bởi vậy nhiều khi linh hồn lại say mê yêu mến, và nhiều khi không cầm nổi những xúc động của mình, nó đã rung động lên vì mến yêu nồng nàn. Những khi khác, nó an nghỉ rất bình an và đầy trìu mến trên lòng Chúa. Như vậy mỗi ngày nó mỗi kết hiệp chặt chẽ hơn với Chúa.

Và niềm tín thác đã cùng lớn lên với tình yêu Thiên Chúa. Thiên Chúa cho linh hồn cảm thấy sự ngọt ngào của tình thương của Ngài, cho nên linh hồn sung sướng thề thốt trung thành và trọn vẹn tư tưởng nơi Ngài. Đó là những năm tháng an vui hạnh phúc để linh hồn lo dự trữ thật nhiều niềm tín thác cho những năm khô héo sau này. Nó lấy sức để đương đầu với cơn thử thách lớn lao sẽ xảy đến cho nó, nếu nó được kêu gọi lên cao hơn trên con đường thánh thiện. Nói thế, vì như thánh tiến sĩ thần bí đã viết, con số những linh hồn trải qua đêm tối các giác quan thì lớn, những con số những linh hồn quảng đại và trung thành, được Chúa dẫn đưa tới cuộc thử thách gay go cuối cùng, để lên tới bậc kết hiệp trọn vẹn, thì bé nhỏ.

Vậy khi đến giờ Chúa đã định, linh hồn lại bước vào đêm tối, lần này là đêm tối ghê sợ của tâm trí, sự thanh tẩy thụ động đích thực. Chỉ những linh hồn đã trải qua những cơn hãi hùng của đêm tối ghê sợ này, mới biết nó đau đớn dường nào. Theo lời thánh Gioan Thánh Giá, đó là luyện ngục ở đời này, thay cho luyện ngục sẽ chờ đợi ta ở đời sau[3].

Bây giờ linh hồn sẽ được thanh tẩy nơi phần linh thiêng nhất của nó : trí tuệ, trí nhớ và ý chí. Các nhân đức hướng thần của nó, đức tin, đức cậy và đức mến, sẽ được ơn thông minh của Chúa Thánh Thần thanh tẩy khỏi những khiếm khuyết và những bất toàn nhỏ mọn nhất. Linh hồn phải chết cho mình, nghĩa là từ bỏ những cách suy nghĩ và hành động theo loài người. Nay đúng là lúc nó ăn no bánh đau thương, và uống mật đắng của những cơn gian truân. Linh hồn có thể mượn lời vua thánh Đavid để than rằng : “Lạy Chúa Trời, xin cứu vớt con vì nước đã dâng lên tới cổ họng, con bị lún sâu xuống sình lầy, chẳng biết đứng vào đâu cho vững. Con chìm sâu trong dòng nước thẳm, sóng dạt dào đã cuốn con đi. Con kêu hoài kiệt sức, họng con đã ráo khô. Đôi mắt con mòn mỏi, trông chờ Thiên Chúa tới” (Tv 68,2-4).

Nhiều khi đêm đen tối qúa, màn đêm dầy đặc qúa, linh hồn muốn nhớ lại những ngày đầy ánh sáng mà không được. Thay vì cảm tưởng của sự hiện diện đầy yêu thương của Chúa khi xưa, nay linh hồn chỉ cảm thấy sự vắng bóng của Ngài. Và thay vào những lúc chuyện vãn thân tình với Chúa, nay chỉ là một sự thinh lặng buồn sầu. Nó tìm kiếm Chúa đủ cách, nhưng vô ích. Nó tha hồ kêu gọi Ngài, vẫn chỉ là vắng lặng : “Tôi đã tìm Người lòng tôi yêu mến, nhưng không gặp”. (Dc 3,1).

Còn hơn ở thời kỳ đêm tối các giác quan, nay linh hồn có cảm tưởng và ý thức rằng mình đang lùi lại. Đôi khi nó có cảm tưởng như mình đang rơi xuống vực thẳm. Nó thấy chóng mặt. Nó tưởng như mình sẽ sa hỏa ngục. Những nghi nan và lo sợ này chỉ là những trường hợp tối đa, ít khi xảy ra, nhưng trong đa số các trường hợp linh hồn có cảm tưởng như mình không còn đẹp lòng Chúa. Chúa giận nó. Chúa không thèm lòng mến yêu của nó… Và nó thấy nó nghĩ đúng ! Làm sao Thiên Chúa có thể dành tình yêu hiệp nhất cho một linh hồn xấu xa như nó ? Làm sao Thiên Chúa có thể kết hiệp thân mật với một linh hồn kiêu căng và ích kỷ như nó ? Đúng rồi, Thiên Chúa không còn yêu thương nó nữa, nó cảm thấy rõ ràng, không thể sai lầm được. Và đáng buồn thay ! Chính nó hình như cũng không còn yêu mến Chúa nữa ! Ngọn lửa đức ái thần linh thiêu đốt linh hồn nó xưa kia, nay đã tắt. Điều này nó thấy rõ hơn ban ngày, và nó đã cố gắng thắp lại ngọn lửa đó mà không thành.

Nhưng nếu tình yêu của Thiên Chúa không còn là tình yêu dễ cảm thấy nữa, thì Ngài lại đặt vào linh hồn đó một tình yêu bao la, một lòng mến yêu qúi mến[4]. Tuy linh hồn thấy Chúa vắng bóng, vì Ngài đã ẩn mình đi, nhưng nó vẫn thấy Chúa vô cùng đáng mến. Linh hồn không còn cảm thấy sự ngọt ngào của lòng mến, nhưng nó vẫn bị thu hút bởi tính đáng mến vô cùng của Ngài. Nó muốn yêu mến Chúa đến điên dại, vì nó thấy Ngài vô cùng đáng qúi yêu và thương mến. Nhưng từ vực sâu của đêm tối phát ra một tiếng nói ghê sợ : “Ngươi không đáng yêu mến Ngài. Ngài không thương yêu ngươi nữa, và ngươi cũng chẳng mến yêu Ngài nữa. Không còn yêu thương gì nữa”. Đáng buồn thay! Đó cũng là điều linh hồn cảm thấy, dầu nơi đáy linh hồn nó, vẫn còn leo lét một ánh lửa cậy trông, khiến nó tin ngược lại, nhưng nó vẫn không hoàn toàn tin tưởng.

Ôi ! Những áy náy của lòng mến nơi linh hồn này ! Một cực hình cho nó. Những niềm ước ao mến yêu bao la, những đau khổ trong lòng mến, đó là tình mến yêu rất lớn lao. Nhưng vì bị lóa mắt bởi ánh sáng chói chang của hình vi thanh tẩy của Chúa. Giống như chim cú bị lóa mắt bởi ánh sáng ban ngày, cho nên nó không nhận ra (chính vì ánh sáng qúa mạnh, mà mắt của linh hồn còn qúa yếu, bị lóa, cho nên thử thách này có tên gọi là “đêm tối”). Các cha linh hướng của nó có thể thấy rõ đấy, và có dạy bảo nó, nhưng làm sao nó có thể tin lời các ngài, vì nó thấy các ngài nói sai sự thật. Nó yêu mến Chúa hết lòng, yêu mến nhiều lắm, nhưng đồng thời nó cảm thấy không có tình yêu nào hết. Nó có thể kêu lên như Angêla đệ Fôlignô : “Thật vậy, khi tôi nhìn vào lòng Chúa thương tôi, tôi thấy lòng mến của tôi chỉ là một trò đùa vô duyên và một sự dối trá đáng chê ghét”[5]. Đó, cái đau khổ của đêm tối là thế : thấy mình không được Chúa thương và hình như mình không yêu mến Chúa ! Bên cạnh sự đau khổ này, tất cả mọi đau khổ khác đều không đáng kể nữa. Thật vậy, đau khổ này giống như án phạt trong hỏa ngục. Nó phản ảnh những hình khổ của hỏa ngục. Đau khổ này giống như đau khổ của Chúa Giêsu trên thập giá xưa, khi Ngài phải than rằng : “Lạy Chúa Trời của con ! Ôi Chúa Trời của con, sao Chúa bỏ rơi con ?”.

Và đêm tối thứ hai này cũng kéo dài nhiều năm. Sự thường, trong một thời gian dài, linh hồn chỉ cảm thấy mật đắng thuần túy. Không có một giọt an ủi nào. Nhưng sau khi cuộc thanh tẩy ghê sợ này kết liễu, linh hồn bắt đầu thở được[6]. Thỉnh thoảng bình minh ló rạng nơi chân trời. Thỉnh thoảng Thiên Chúa ẩn mình trước đây lại tỏ mình ra, làm cho linh hồn nhảy mừng hoan lạc. Nó bắt đầu cảm thấy lòng mến bao la của nó đối với Thiên Chúa, nó lại bắt đầu có ý thức về lòng mến của nó, đối với Thiên Chúa. Những áy náy, những lo âu của nó về lòng mến Chúa đã tan biến, nhưng linh hồn vẫn cảm thấy bị thương tích trong tình yêu Thiên Chúa. Nỗi đau khổ hiện nay và từ nay về sau của nó là, tuy yêu mến Chúa hết lòng, nó vẫn thấy chưa yêu mến Ngài được phần nào như Ngài đáng mến yêu. Cho nên nó sẽ ra sức yêu mến Ngài, và làm cho nhiều người yêu mến Ngài qua việc tông đồ. Niềm ao ước mến yêu không nguôi đó sẽ là như hình khổ luôn luôn thôi thúc nó, và sự tương phản giữa những vẻ tuyệt hảo của Chúa và sự xấu xa ghê tởm của nó sẽ giúp nó hoàn toàn từ bỏ bản thân mình. Như vậy, công việc thanh tẩy sẽ dần dần kết thúc, và đêm tối sẽ dần dần đổi thành ban ngày đầy ánh sáng huy hoàng của sự kết hiệp biến đổi của tình yêu thần linh. Linh hồn bước ra khỏi cơn thử thách, hoàn toàn đổi mới và như được thần linh hóa. Nay Thiên Chúa sống viên mãn trong linh hồn và thay đổi các hoạt động của nó bằng những hoạt động của Ngài.

Những đặc điểm của đêm tối các giác quan.

– Chúng tôi sẽ không đi vào những chi tiết của các sự thanh tẩy thụ động. Nếu họ muốn, và có sự ưng thuận của cha linh hướng, họ có thể đọc cuốn Đêm tối tăm của thánh Gioan Thánh Giá. Đây chúng tôi chỉ đưa ra một vài suy nghĩ thôi.

Trước hết làm sao phân biệt giữa trường hợp đó là đêm tối các giác quan, và trường hợp bị khô khan là do sự nguội lạnh của mình… Thánh Gioan Thánh Giá chỉ cho ta ba dấu hiệu khá đặc trưng, nhưng phải sử dụng chung cả 3 dấu hiệu thì mới có thể đạt được sự chắc chắn mong muốn.

Dấu chỉ thứ nhất : Trong đêm tối tăm các giác quan, linh hồn không cảm thấy ngọt ngào và an ủi trong các việc đạo đức, nhưng đồng thời cũng không cảm thấy vui sướng nơi các vật thọ tạo và các sự thế gian, bởi vì ơn hiểu biết của Chúa Thánh Thần đang tác động trong linh hồn, làm cho nó thấy rõ tính hư vô của các sự thế gian.

Dấu chỉ thứ hai : Trong đêm tối tăm các giác quan, linh hồn vẫn nhớ đến Chúa với một niềm ân cần và lo sợ mình đang lùi lại phía sau, vì thấy mình không còn cảm thấy hứng thú trong các việc đạo đức. Đây là lúc ơn kính sợ Chúa, một ơn của Chúa Thánh Thần, sẽ hành động trong linh hồn. Sự lo sợ này cho thấy sự khô khan của nó không do tính nguội lạnh hoặc do bệnh tật phần xác, nhưng do Chúa làm, vì “Ngài muốn chuyển mọi ơn lành và sức mạnh từ lãnh vực giác quan sang lãnh vực tinh thần”. Các giác quan không còn nhận được gì nữa, nhưng tinh thần bắt đầu được nuôi dưỡng bằng một thức ăn mới. Thoạt tiên linh hồn không thấy ngon ngọt gì hết, vì nó chưa quen với thứ vị lạ và qúa tinh vi này. Thức ăn linh thiêng mới này là khởi đầu của việc chiêm niệm tối tăm và khô khan.

Dấu chỉ thứ ba : Đó là linh hồn cảm thấy khó suy gẫm như trước kia, bằng suy luận và bằng trí tưởng tượng. Lý do là vì Thiên Chúa bắt đầu tỏ mình ra cho linh hồn không qua các giác quan, hoặc qua lý luận nữa, nhưng qua tinh thần thuần túy, mà tinh thần thuần túy thì không dùng suy luận : Thiên Chúa tỏ mình ra cho linh hồn qua một sự chiêm niệm đơn giản. Ở đây, chính ơn thông minh của Chúa Thánh Thần sẽ khai tâm cho ta về một cách nhận biết Chúa tốt hơn. Bởi thế, linh hồn cảm thấy muốn và dễ dàng ở bên Chúa cách rất đơn sơ. Nó sung sướng được ở một mình với một mình Chúa, nhìn Ngài với tất cả lòng mến yêu trìu mến, không suy nghĩ gì hết, và cũng không có ý tưởng nào hết.

Khó suy gẫm là điểm chủ yếu của dấu chỉ thứ ba. Nó thường xảy ra thường xuyên và ngày càng rõ rệt. Nhưng nó không xảy ra đều đặn, mà là lúc hơn lúc kém. Có những ngày nó rất mạnh, nhưng có những lúc lại nhẹ hơn.

Nơi tình trạng này của đêm tối các giác quan, chúng ta thấy hai yếu tố tiêu cực : một là sự khô khan, tức mất hết các sự an ủi cảm giác, hai là khó suy gẫm. Đồng thời cũng có một điểm tích cực, đó là linh hồn bắt đầu biết chiêm niệm do ơn Chúa phú bẩm, và linh hồn rất khát khao yêu mến Chúa. Sự khát khao này do chiêm niệm sinh ra. Chính yếu tố tích cực này là nguyên nhân của hai yếu tố tiêu cực kia : sự khô khan và khó suy gẫm như thế là do nay ân sủng đã mang một hình thức mới, tinh thần hơn, vượt trên các giác quan và cả trí tưởng tượng. Thiên Chúa cất thức ăn cảm giác đi và ban cho linh hồn một thức ăn mới, tốt hơn nhiều, nhưng nó chưa cảm thấy ngọt ngào, vì chưa quen ăn. Cũng như đứa bé mẹ nó không cho bú nữa : nó bắt đầu mọc răng, nó qua những ngày đau ốm, nhưng dần dần nó tập ăn những thức ăn mạnh hơn, và cũng dần dần nó cảm thấy ngon.

Như vậy chúng ta mới hiểu tại sao trong đêm tối các giác quan, tuy chỉ cảm thấy chán ngán và khô khan trong việc cầu nguyện, linh hồn vẫn luôn nhớ đến Chúa và khát khao Ngài. Nó vẫn luôn tưởng nhớ đến Chúa. Điều này chứng tỏ sự khô khan của nó không do nó nguội lạnh với Chúa.

Mục đích của Thiên Chúa giải thích lý do những đêm tối này.

– Điều quan trọng là ta phải biết mục đích Thiên Chúa theo đuổi trong những đêm tối này và đừng bao giờ quên lãng. Thiên Chúa cần phải gột rửa linh hồn sạch khỏi tất cả những gì nghịch với sự kết hiệp[7].  Ngài muốn dẫn đưa nó tới sự kết hiệp trọn vẹn. Bởi vậy Ngài phải gạt bỏ đi tất cả những gì cản trở sự kết hiệp đó, tẩy rửa nó sạch mọi tì vết. Như thánh Gioan Thánh Giá đã nói : “Để đạt được tất cả, cần phải bỏ đi tất cả”.

Đối với những linh hồn mà Thiên Chúa đã gỡ ra khỏi những hứng thú trần gian bằng những niềm an ủi thiêng liêng, thì chính những an ủi thiêng liêng dễ cảm giác này cũng vẫn là dịp cho những lưu luyến hỗn độn : thay vì tìm kiếm Thiên Chúa, linh hồn chỉ bám vào những hồng ân của Ngài. Đúng như chân phước Suso đã chứng minh cách tỏ tường trong cuốn sách về mười tảng đá của ngài, sự ham muốn những an ủi thiêng liêng là một chướng ngại lớn lao cho việc kết hiệp với Chúa. Bởi vậy, trong đêm tối các giác quan, Chúa cai sữa linh hồn, cất đi tất cả mọi an vui cảm giác, mọi ngon ngọt của tình yêu Thiên Chúa. Ngài để cho linh hồn bị khô khan, để bắt nó làm quen dần với một đời sống thiêng liêng thoát khỏi các giác quan, khỏi trí tưởng tượng và mọi suy luận.

Ngài còn muốn giải thoát linh hồn khỏi các cách hành sử loài người. Linh hồn còn cứ nhận thức và yêu mến theo cách đó, sẽ không thể kết hiệp với Thiên Chúa là Đấng vô cùng đơn sơ. Bởi vậy, Ngài tập cho linh hồn sống đơn sơ, giúp nó từ bỏ hoạt động tự nhiên của nó và thay vào đó một sự thụ động ngày càng lớn. Thay vì nhận biết Thiên Chúa và cầu xin Ngài bằng suy gẫm và qua những dữ kiện cảm giác, linh hồn phải nhận lấy một cách thức nhận biết siêu việt, nhận biết Chúa bằng ánh sáng thiên phú của chiêm niệm. Nó không còn nhận biết Thiên Chúa như những người khác, dựa vào những dữ kiện của giác quan và dựa vào mặc khải, nhưng nó nhận biết Chúa cách thiên phú và mầu nhiệm, nhờ một ánh sáng chiếu thẳng xuống linh hồn, không qua trung gian các giác quan. Thay vì một lòng mến yêu chủ động như trước kia, nay sẽ là một sự yêu mến thụ động, do thiên phú, một hồng ân nhưng không của Chúa. Vậy các tài năng tâm linh của nó phải được tẩy sạch cách hành động đã quen xưa nay, và phải mặc lấy cách thức thần linh, nghĩa là phải được thay đổi, phải được thần linh hóa. Tóm lại, Thiên Chúa chuẩn bị linh hồn cho cuộc sống thần linh, cho sự kết hiệp trọn vẹn, bằng cách thay thế dần dần hoạt động của nó bằng hoạt động thiên phú và thần linh của Ngài, thay sự sống nhân loại của nó bằng sự sống thần linh của Ngài.

Điều này giải nghĩa tại sao việc cầu nguyện lại trở thành khô khan như thế trong đêm tối các giác quan. Linh hồn không thể suy gẫm và luận lý nữa, hoặc chỉ có thể thực hiện cách khó khăn. Những giờ nguyện gẫm của nó trở nên trống rỗng và luôn lo ra. Thiên Chúa lấy đi khỏi trí tuệ và ý chí những đối tượng tự nhiên của chúng, rút ra từ những sự vật hữu hình, và Ngài chỉ thay thế dần dần bằng những ánh sáng yếu ớt đầu tiên của việc chiêm niệm. Linh hồn đáng thương hại chẳng biết gì về những thay đổi này, nó mất thế dựa vào giác quan, nhưng lại chưa đủ thế dựa vào việc chiêm niệm mới khởi đầu. Các giờ nguyện gẫm của nó trôi qua trong buồn chán và tẻ nhạt, bất lực.

Đàng khác, vì qúa quen với những sự việc cảm giác và sờ thấy được, nên linh hồn lúc đầu rất ít ham những ánh sáng siêu nhiêu nhiên qúa đơn sơ mà thật ra nó ít khi ý thức. Xa lạ với cách thức nhận biết và yêu mến này, nó tỏ ra bực rọc và khó chịu. Nó có cảm tưởng như mình không hoạt động gì hết, và nó muốn trở lại với những phương pháp trước kia, như chúng tôi đã nói trên đây.

Sau này, trong đêm tối của tâm trí, vì một lý do khác, chính sự chiêm niệm sẽ trở thành một nguyên nhân đau khổ của linh hồn. Trong ánh sáng chói chang, linh hồn thấy rõ sự tương phản giữa những vẻ tuyệt hảo của Thiên Chúa và cái tôi xấu xa của nó. Rồi, nhờ nhìn đi nhìn lại vẻ đáng chê ghét của bản thân, linh hồn sẽ chán ghét mình và sẽ hoàn toàn dứt bỏ mình để hoà mình vào trong Thiên Chúa.

II. ĐIỂM THEN CHỐT LÀ NIỀM TÍN THÁC. KHÔNG GÌ CÓ THỂ LÀM NẢN CHÍ LINH HỒN : DẦU LÀ THỜI GIAN QÚA DÀI CỦA THỬ THÁCH.

–   DẦU LÀ NHỮNG LO RA VÀ KHÔNG HOẠT ĐỘNG TRONG CẦU NGUYỆN.

–   DẦU LÀ SỰ KHÔNG HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỜI SỐNG THIÊNG LIÊNG.

–   NHỮNG SẦU KHỔ LÀ SẦU KHỔ CỦA LÒNG MẾN.

–   NHỮNG ĐẶC ĐIỂM ĐÁNG AN ỦI CỦA NHỮNG ĐÊM TỐI NÀY.

–   MỘT SO SÁNH CỦA THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ.

–   HOÀI NIỆM CỦA NHỮNG GIỜ PHÚT AN ỦI.

–   CHÚA GIÊSU LẠI SỐNG LẠI CUỘC KHỔ NẠN CỦA NGÀI Ở TRONG TA.

Điểm then chốt là niềm tín thác : Không gì có thể làm nản chí linh hồn : dầu là thời gian thử thách quá dài. 

– Chúng tôi không tính đến việc muốn an ủi linh hồn trong đêm tối các giác quan đâu, càng không nghĩ đến việc giải thoát nó khỏi những đau khổ[8]. Thiên Chúa là nghệ sĩ nhẫn nại, Ngài mài dũa viên kim cương của Ngài cho tới khi các mặt của nó rực sáng, cho nên không ai có thể giải cứu linh hồn khỏi những đau khổ bổ ích đó. Nhưng chúng tôi chỉ có thể nói với những linh hồn rất đáng qúi mến và cũng rất đáng thương cảm đó rằng : “Hãy tín thác! Hãy luôn luôn tín thác, nhắm mắt tín thác nơi Chúa ! Ở đây cũng như ở mọi nơi mọi lúc, niềm tín thác đã không bao giờ và sẽ không bao giờ lừa dối ai”. “Lạy Chúa, con đã trông cậy nơi Ngài, con sẽ không hổ ngươi muôn đời”.

Nơi đáy linh hồn bị Chúa thử thách như thế, vẫn có như một tiếng nói thầm, bất chấp mọi sự có vẻ ngược lại : “Hãy tin tưởng và tín thác ! Mọi sự đều tốt lành. Đây có bàn tay Thiên Chúa ! Chính Ngài đang rèn luyện ngươi theo ý Ngài. Ngươi hãy vui lên ! Đây là một sự thử thách cần thiêt để dẫn đưa ngươi tới sự hiệp nhất”. Đúng thế, hỡi linh hồn yêu qúi của Chúa, bạn hãy tin vào tâm tình thầm kín sâu xa này. Vâng, mọi sự đều tốt lành. Tuy nhiên bạn đừng ước ao thấy điều đó tỏ tường, đừng suy luận liên miên để tự thuyết phục mình. Bạn hãy bước đi trong đức tin trần trụi và trong tin tưởng tín thác. Mọi sự đều tốt lành, nhưng bạn không thể thấy điều đó. Đúng vậy, bây giờ bạn không thể thấy điều đó, vì bây giờ là đêm tối. Khi ánh sáng ban ngày trở lại, bạn sẽ xem thấy và sẽ hiểu. Và bạn sẽ chúc tụng Chúa vì bạn đã nhất quyết tín thác.

Nhưng sẽ phải nghĩ sao, nếu sự thử thách này kéo dài ? Nếu xem ra nó kéo dài vô tận, thì phải chăng đó không phải là một thử thách, nhưng là một sự trừng phạt của Chúa ? Hoặc là, có thể đó là một sự thử thách, một ân sủng lúc đầu, nhưng rồi tôi đã đi lầm đường sau đó ? Có thể tôi đã làm hư tất cả do thiếu quảng đại và do không vâng theo ý Chúa ? Phải chăng tôi đã đánh mất những ơn trọng đại Chúa ban cho tôi ?

Nhiều khi chính các cha linh hướng cũng rối trí vì những sự thử thách kéo dài đó. Nó đã kéo dài nhiều năm quá ! Như vậy phần lớn cuộc đời đã diễn ra trong một thứ tình trạng bất hoạt động và uể oải thiêng liêng !

Không ! Không phải thế đâu ! Tình trạng uể oải không nên làm cho ta rối trí và nghi nan. Thánh Gioan Thánh Giá đã khẳng định : đêm tối các giác quan và đêm tối của tâm trí, cả hai loại đều có thể kéo dài nhiều năm, đôi khi rất nhiều năm, như ta thấy nơi nhiều vị thánh[9]. Và chúng ta đừng tưởng đó là những thời gian uổng phí đối với cuộc sống đời đời ! Thiên Chúa phán đoán khác hẳn. Ngài chỉ nhìn vào những biến chuyển đã thực hiện được nơi các linh hồn nhờ sự thanh tẩy thụ động này : chúng ta không thấy gì lắm về sự biến chuyển nơi đáy sâu thẳm của linh hồn, nhưng Chúa thấy rõ và Ngài rất hân hoan. Không, đó không phải là những thời gian uổng phí đâu, trái lại đó là thời gian vô cùng lợi ích và phong phú, mang lại nhiều kết qủa cho linh hồn với những hành vi yêu mến tinh ròng. Thiên Chúa dùng thời gian dài này để thanh tẩy linh hồn, chuẩn bị nó cho sự kết hiệp với Ngài.

Dầu là những lo ra và sự không hoạt động trong việc cầu nguyện. 

– Linh hồn chìm đắm trong đêm tối thường hay bị lo ra khi cầu nguyện, và đó là nguyên nhân thường sinh ra đau khổ cho nó. Nhưng chúng ta không có gì phải sợ, những sự lo ra này là điều rất tự nhiên. Khi ta chiêm niệm, chỉ có ý chí của ta kết hiệp với Thiên Chúa, và sự kết hiệp này chỉ chi phối rất ít và có khi không chi phối được trí nhớ, trí tuệ và trí tưởng tượng của ta, cho nên trong khi ý muốn của ta kết hiệp cách trìu mến với Chúa, thì trí năng của ta chạy sục sạo khắp nơi !

Thánh Phanxicô Salêsiô và thánh Têrêxa Avila đã mô tả đầy đủ sự khổ sở này của những linh hồn thần bí. Chính thánh nữ Têrêxa, vị thánh vĩ đại của chiêm niệm đã trải qua những đau khổ lớn lao. Trong nhiều năm dòng, thánh nữ không thể nguyện gẫm trong thời gian một kinh Lạy Cha mà không lo ra. Và thánh nữ đã để lại cho ta một bí quyết, không phải để thoát khỏi, vì không có cách nào thoát khỏi, nhưng để đừng bị thiệt hại vì những sự lo ra đó. Đó là “đừng bận tâm về những gõ gạc của trí tưởng tượng”. Hãy nhẹ nhàng bỏ qua đi, để mặc cho những lo ra qua đi ! Đó là những con ruồi quấy phá ta, hãy lấy tay gạt qua một bên, đừng dại đuổi theo chúng ! Thiên Chúa nhìn rõ đáy lòng ta, ý muốn của ta là kết hiệp với Ngài. Thế là đủ. Khi giờ của Chúa đến, Ngài sẽ dùng ánh sáng huy hoàng của Ngài để thu hút luôn các tài năng khác của linh hồn ta là trí tuệ và trí nhớ, để linh hồn ta trọn vẹn kết hiệp với Ngài.

Người ta sẽ vấn nạn rằng : Nhưng như thế các việc cầu nguyện của tôi đều vô ích, vì nó diễn ra một cách rất tệ. Tôi không thể để tâm suy ngắm những chân lý siêu nhiên. Tôi chán ngán nguyện gẫm. Tôi cảm thấy trống rỗng hoàn toàn, thật là khác xa với những giờ nguyện gẫm nồng nhiệt xưa kia ! – Chuyện này cũng không nên làm ta lo nghĩ, càng không nên làm ta lo sợ ! Đó là hậu qủa tất nhiên của hành động Thiên Chúa. Như đã nói trên đây, Thiên Chúa biến đổi cách cầu nguyện của bạn. Ngài dần dần loại bỏ hết hoạt động của bạn để thay vào đó hành động của Ngài, đó là một nhận thức thiên phú, một hình thức rất đơn sơ của chiêm niệm[10].  Bạn hãy an tâm. Những giờ cầu nguyện có vẻ rất trống rỗng đó lại thực sự đầy những hành vi trực tiếp của lòng yêu mến, những hành vi không phản tỉnh của lòng mến[11]. Bạn vẫn yêu mến Chúa luôn mà không nhận ra. Mỗi khi giờ cầu nguyện của bạn vẫn làm tươi nở trăm ngàn bông hoa trong tâm hồn bạn, mắt bạn không nhìn thấy, nhưng Chúa Giêsu thấy và Ngài rất vui lòng.

Dầu là sự không hoạt động của đời sống thiêng liêng. 

– Người ta còn vấn nạn thêm : Sự thiếu hoạt động mà tôi lo buồn trên đây xem ra bao trùm lên tất cả đời sống thiêng liêng của tôi. Nó làm tê liệt tất cả. Không những khó nguyện gẫm, tôi còn khó cầu nguyện bằng những lời cầu xin vắn tắt, những lời than thở, những tiếng lòng đầy lửa mến xưa kia. Tôi không có dịp thực hành đức khiêm nhường, đức nhẫn nhục, những sự hãm mình như xưa. Những cố gắng của tôi về một số vấn đề cũng có vẻ vô hiệu qủa. Tôi muốn sửa nết xấu này, tật xấu kia mà xem ra không thành công chút nào hết. – Chúng tôi cũng phải trả lời bạn như thế. Miễn là bạn làm hết sức mình, bạn đừng sợ sệt gì hết. Bạn hãy làm việc phải làm, hãy vâng theo ơn soi sáng và thúc đẩy của Chúa và đừng lo ngại gì về các hậu qủa, vì trong đêm tối bạn sẽ chẳng thấy gì. Cũng như việc cầu nguyện của bạn, các sinh hoạt hằng ngày của bạn cũng đầy những hành vi yêu mến, những hành vi nhẫn nhục và tín thác : chúng phát ra từ tâm hồn bạn, như những dòng nước tươi mát làm vui lòng Chúa. Còn như nếu những nỗ lực của bạn nhắm vào một số hướng đi đã không thành công, đó là vì Chúa muốn thể khác. Mà ta biết, hành động của Chúa thì luôn luôn phải thành tựu. Bạn không nhận ra đó thôi, Ngài đang làm cho bạn chán ghét sự hư vô của mình, tính tự ái xấu xa của mình. Dần dần và một cách bạn không nhận thấy, Ngài đang tiêu hủy tính tự mãn và tự ái của bạn. Hoạt động của bạn không đáng kể gì nữa, còn hoạt động của Chúa thì tuyệt diệu. Tính thụ động, luôn vâng theo hành động của Chúa, đó là hoạt động tốt nhất của bạn. Đó là hoạt động mà Chúa muốn thấy nơi bạn. Ngài muốn biến đổi sự hoạt động tự nhiên của bạn, biến nó thành thụ động hoàn toàn dưới sức tác động của ân sủng. Ngài làm cho bạn chết đi cho bản thân bạn, để Ngài sống và hoạt động trong bạn. Ôi ! Sự chết qúi trọng và đáng ước ao dường nào ! Vì nó biến thành sự sống thần linh…

Rồi khi sự buồn sầu trở nên nặng nề hơn, chiếc thuyền nan nhỏ bé của linh hồn bạn bị sống gió vùi dập, bạn hãy nhớ rằng Thiên Chúa không chờ gì khác nơi bạn ngoài một niềm tín thác đầy trìu mến. Đó là tất cả những gì bạn có thể làm, và đó cũng là tất cả những gì Chúa mong đợi nơi bạn. Vậy bạn đừng băn khoăn vô ích, lấy cớ là muốn lòng nhiệt thành. Điều Chúa mong đợi ở bạn lúc này là hãy đơn sơ nhìn nhận sự hư vô của mình, chúc tụng và cảm tạ Chúa đang yêu thương hướng dẫn bạn, và ngủ yên bên lòng Chúa, mặc cho sóng gió gầm thét. Chúa Giêsu ở trong thuyền với bạn. Như thế bạn còn sợ gì nữa ?

Những đau khổ của bạn là những đau khổ của lòng mến. – Đặc điểm đáng an ủi của những đêm tối này. 

– Một nguồn mạch sinh ra lo buồn cho linh hồn là nó không thể không cảm thấy như mình đang thụt lùi. Vì không hiểu tình trạng của mình và không hiểu hành động của Chúa, nó không thể không lo sợ vì những gì đang xảy ra nơi nó. Hoạt động sôi nổi của nó trong việc cầu nguyện trước kia, nay nhường chỗ cho một hoạt động âm thầm qúa giản dị, giống như một sự nhàn rỗi. Những tâm tình nồng nàn yêu mến Chúa trước đây nay chỉ còn là sự lạnh lùng. Nó không thấy ước ao hãm mình nhiều như xưa : tất cả những điều đó phải chăng là những dấu hiệu của sự nguội lạnh ? Rồi nếu cha linh hướng tìm cách trấn an nó, nó lại nghĩ rằng ngài không hiểu nó, và nó đã không biết cách trình bày mọi sự cho ngài. Nó cũng có thể nghĩ : ngài an ủi nó như thế, chỉ vì thương hại nó, chứ thật tình ngài nghĩ khác…

Ôi ! Linh hồn đáng thương ơi ! Bạn nên nhớ đây là đêm tối. Bạn hoàn toàn như một người mù. Bạn không thấy gì hết, cha linh hướng của bạn là đôi mắt của bạn, ngài nhìn thay cho bạn. Tình trạng của bạn không phải là sự nguội lạnh đâu. Lòng mến Chúa không chết, cũng không giảm đi trong bạn đâu : những lo âu, những buồn phiền của bạn, đó là dấu hiệu lòng mến Chúa của bạn. Tại sao bạn buồn? Tại sao bạn lo âu ? Đó chính là vì bạn mến yêu nhiều mà không biết. Đó là một điều chắc chắn, rõ ràng, để bạn an tâm. Bạn hãy tin như thế.

Biết bao lần bạn đã tự nhủ thầm mình : Ôi ! Nếu ít là tôi biết chắc mình vẫn đẹp lòng Chúa Giêsu, tất cả mọi đau khổ của đêm tối này sẽ không đáng kể đối với tôi. Sự lo sợ, những áy náy và đôi khi tôi hầu như thấy mình không còn được Chúa yêu thương nữa : đó chính là điều làm tôi đau khổ. – Bạn đâu có nói như thế, nếu bạn không yêu mến Chúa cách say mê mà không biết ? Bạn không có lòng mến Chúa ? Chắc chắn bạn không có lòng mến yêu cảm giác. Nhưng lòng mến yêu sâu xa của bạn đối với Chúa Giêsu làm Ngài rất vui sướng. Bạn nói không có lòng mến ? Đúng, bạn không có lòng mến yêu ngọt ngào, vui sướng. Nhưng bạn có một lòng mến yêu rất tốt lành, có thể là tốt hơn : đó là một lòng yêu mến đau khổ, thầm kín nhưng rất nồng nàn, nó làm cho bạn khát khao kết hiệp với Đấng lòng mình yêu mến. Có vui sướng vì mến yêu và cũng có đau khổ vì yêu mến. Bây giờ là lúc bạn đang uống no say đau khổ. Xưa kia bạn vui sướng vì mến yêu, nay bạn đau khổ vì yêu mến : đối với một linh hồn đã biết quên mình để chỉ yêu mến Chúa Giêsu cách tinh ròng, thì như thế không tốt hơn cho nó sao ?

Và bạn không ngờ rằng dần dần Chúa đã đặt vào tâm hồn bạn một tình mến yêu có tính qúi trọng : Ngài cho bạn thấy rõ sự xấu xa đáng chê ghét của bản thân mình, và sự thánh thiện vô cùng đáng qúi trọng và mến yêu của Chúa. Bình minh sẽ ló rạng : lòng qúi mến này sẽ khiến bạn sung sướng mến yêu Chúa tốt lành vô cùng[12] !

Không ai có thể hoàn toàn an ủi bạn, nhưng đây còn là một tư tưởng, nếu Chúa muốn, sẽ có thể khích lệ và nâng đỡ bạn vững lòng tín thác cho tới khi Chúa trở lại. Bạn tin chắc, hoặc bạn nghi ngờ rằng bạn đang đi lùi lại, thay vì tiến tới trên con đường trọn lành. Bạn tự trách mình như thế. Nhưng Chúa Giêsu có trách cứ bạn điều gì chăng ? Hay là bạn chỉ ý thức chung chung về sự bất xứng và bất trung của mình ? Bạn có thấy cần phải trách mình về một sai lỗi nào nhất định, một sai lỗi cố tình nào chăng ? Chắc là không. Bạn chỉ thấy sự xấu xa của mình nói chung và trăm ngàn những lỗi lầm sơ ý, do yếu đuối, chứ không cố tình… Bạn không thấy một lỗi phạm nào đáng kể…. Bạn nghĩ Chúa Giêsu có thể bỏ rơi bạn chỉ vì một sự bất trung vô ý sao ? Ngài rất ước ao lòng mến yêu của bạn và ước ao thấy bạn nên thánh, lẽ nào Ngài bỏ rơi bạn, đẩy bạn vào tình trạng kém cỏi chỉ vì mấy lỗi lầm do yếu đuối và sơ ý? Mà Ngài qúa biết chúng ta yếu đuối. Còn nếu như bạn sa ngã vào một lỗi lầm đáng kể, chắc Ngài đã khiển trách bạn cách rõ ràng… Chứ làm sao Ngài có thể lìa bỏ bạn mà không nói gì, không nói lời từ biệt, và rút đi khỏi bạn những hồng ân đặc biệt như thế ?

Chúa Giêsu không trách bạn điều gì đáng kể. Trái lại thì có. Vào những giờ tạm lắng dịu, tuy Ngài chưa trở lại, chưa ban cho bạn vẻ ấm áp của sự hiện diện của Ngài, nhưng bạn đã cảm thấy rằng Ngài không ở xa. Bạn cảm thấy như thế. Và phải chăng Ngài mời gọi bạn hãy sống bình an, hãy tín thác, chứ Ngài đâu có trách mắng bạn gì đâu ? Bạn hãy tin vào những giờ phút nửa sáng nửa tối đó, khi mà đêm có vẻ đỡ đen tối, và trong bóng đêm thấp thoáng có những luồng sáng chạy qua. Bạn hãy tin và hãy hướng tới những tâm tình tín thác tốt lành. Đó, chính tiếng nói của Chúa Giêsu đang thì thầm : “Con đừng sợ ! Cha đây mà” (Ga 6,20).

Nên nhớ kỹ điều này : tới một mức nào đó, đây là một đặc điểm của đêm tối các giác quan, và nhất là đêm tối của tâm trí : linh hồn ý thức sâu sắc về sự khốn nạn của mình và về sự bất xứng của mình, nhưng nó không có ý thức rõ ràng về một lỗi phạm vào nhất định, hoặc một sự thiếu quảng đại nào nghiêm trọng để đáng phải mất các ân sủng của Chúa. Bởi vậy nó không thấy Chúa Giêsu khiển trách nó về một điểm gì rõ ràng, cũng không thấy Ngài bảo nó đã mất ân sủng của Ngài vì tội này hay tội khác…

Tuy nhiên linh hồn vẫn cứ có cảm tưởng chung chung về sự bất xứng của mình, nhưng lại không thấy mình có mắc những sai lỗi nào nhất định. Nhất là trong đêm tối của tâm trí, linh hồn có cảm tưởng rõ ràng mình không còn đẹp lòng Chúa. Và đúng đây là chỗ ứng dụng câu nói của thánh Augustinô: “Lạy Chúa, Ngài đi tìm những kẻ chạy trốn Ngài và Ngài trốn những kẻ đi tìm Ngài”. Đó là điều linh hồn cảm thấy : Thiên Chúa không hài lòng vì nó. Ngài trốn bỏ nó. Nó không còn được Ngài yêu thương. Nó xấu xa qúa, làm sao đẹp lòng Ngài được ? Thiên Chúa không thương yêu nó nữa, và nó cũng không mến yêu Ngài nữa.

Cảm tưởng này phát sinh do những thay đổi lớn lao mà chúng ta đã ghi nhận nơi linh hồn : Chúa cất đi sự ngọt ngào của lòng mến yêu đặm mầu cảm giác, linh hồn thấy mình có vẻ không hoạt động gì hết, rồi nó lại thấy qúa rõ sự xấu xa của mình. Là một kẻ ăn xin, nghèo khổ và hèn hạ, làm sao nó dám nói chuyện yêu thương với Vua trời đất, làm sao dám mơ tưởng kết hiệp với Ngài ? – Đàng khác, trong đêm tối của tâm trí, Thiên Chúa còn dùng hành động của Ngài để tăng cường nỗi sợ hãi và những lo sợ của linh hồn. Ngài có ý làm cho linh hồn nghĩ rằng nó đã làm mất lòng Ngài. Ngài ẩn mình đi để khiến nó khát khao yêu mến Ngài, vì Ngài biết chắc rằng linh hồn sẽ đau khổ và khát khao Ngài. Nó sẽ kêu cầu Ngài trong tuyệt vọng, và những tâm tình đó của nó sẽ làm cho Chúa vô cùng vui sướng.

Một sự so sánh của thánh Gioan Thánh Giá. Nhớ lại những giờ phút an ủi xưa. 

– Tới lúc này, chúng ta chưa nói gì về những thử thách khác mà Chúa thường gửi đến cho các linh hồn vào thời gian những đêm tối, để gia tăng công việc thanh tẩy nó. Trong khi linh hồn đang phải chịu những buồn sầu và những lo sợ nội tâm, Chúa còn để cho nó gặp phải những chống đối, những bách hại, những phản bội của bạn bè, những hiểu lầm của các Bề Trên, và nhiều khi cả những cơn bệnh kéo dài liệt giường và đau đớn. Rồi từng lúc, nó còn bị quấy phá bởi những cơn cám dỗ nặng nề… Như vậy, ta thấy linh hồn cần phải có niềm tín thác vững vàng dường nào trong những ngày tháng đó. Và các cha linh hướng cần phải lo nâng đỡ các linh hồn đó dường nào ! Các linh hồn hãy nhớ mục đích của những đau khổ này, và hãy nghĩ đến sự kết hiệp với Thiên Chúa là phần thưởng của những cuộc chiến đấu đó. Nhớ đến Thiên Chúa vô cùng đáng mến, và nghĩ đến sự kết hiệp với Ngài, sẽ giúp họ can đảm chịu đựng mọi đau khổ để được thanh tẩy hết mọi vết nhơ, hết mọi điều bất toàn, để sau cùng được kết hiệp với Chúa.

Không ai nói hay hơn về các đêm tối giác quan và đêm tối tâm trí bằng thánh Gioan Thánh Giá[13].  Trong tác phẩm thời danh của Ngài, thánh tiến sĩ thần bí vĩ đại đã đưa ra một sự so sánh mà ngài triển khai rất đầy đủ để giúp các linh hồn biết chịu đựng và yêu mến những sự thanh tẩy rất đau đớn này, mà mục đích của Chúa là hủy diệt tất cả những gì có thể là trở ngại cho việc kết hiệp hoàn toàn của linh hồn với Ngài. Trong đêm tối các giác quan và trong đêm tối của tâm trí, lửa của đức ái thần linh và của ơn chiêm niệm thiên phú sẽ tác động lên linh hồn, để biến đổi nó thành giống hệt như Ngài, cũng như lửa vật chất tác động trên thanh củi để biến nó thành lửa. Lửa bắt đầu làm cho thanh củi còn ướt kia khô đi dần dần, khiến nhựa sống của nó chảy nước mắt ra. Sau đó, lửa làm cho nó trở nên đen như than, làm cho nó trở nên bẩn thỉu, xông ra mùi hôi, và như vậy làm lộ ra tất cả những gì là dơ bẩn có khả năng cản trở hành động của lửa. Sau cùng lửa đốt nó cháy thành lửa, sáng láng và nóng như chính bản thân lửa.

Như vậy, trước khi thực hiện sự hiệp nhất của linh hồn với Thiên Chúa, lửa mến của ơn chiêm niệm trìu mến phải thanh tẩy linh hồn sạch hết mọi thứ dơ bẩn của nó. Lửa sẽ làm lộ ra tất cả những sự xấu sa còn tiềm ẩn của nó, khiến nó trở nên tối tăm, và xem ra như nó xấu xa và bất toàn hơn trước kia. Linh hồn đáng thương hại sẽ lo sợ và than thở cách đau khổ. Lẽ ra nó phải thầm vui mừng vì nghĩ rằng cũng ngọn lửa của sự chiêm niệm trìu mến này, bây giờ có vẻ độc ác, làm cho nó đau đớn vì phải thanh tẩy khỏi những dơ bẩn của nó, thì một khi nó đã được thanh tẩy đủ rồi, lửa chiêm niệm này sẽ thiêu đốt nó trong tình yêu ngọt ngào, khiến nó quên đi tất cả những khổ cực đã qua. Nó sẽ vui sướng vì những đau khổ bổ ích và tốt lành đó, những đau khổ đã biến thành những ngọn lửa của tình yêu Thiên Chúa.

Sự nhớ lại những hồng ân mình đã nhận được xưa kia cũng có thể là một an ủi tốt lành, nếu ta biết sử dụng tốt. Tôi nhớ lại những năm tháng được Chúa Giêsu và Mẹ Maria ban cho dư đầy những ơn phúc, những âu yếm và ủi an trong yêu thương. Trong đêm tối tăm của tâm hồn, những hoài niệm này giống như những tia chớp loé lên trong đêm tối giúp ta nhìn thấy những thực tại mầu nhiệm của tình yêu Thiên Chúa. Sau khi những ánh chớp qua đi, trời lại tối đen như trước, nhưng những gì ta vừa nhìn thấy vẫn tồn tại đó. Chúa Giêsu và Mẹ Maria vẫn ở đó. Tình thương của Chúa và sự âu yếm của Mẹ Maria đối với chúng ta muôn đời vững bền như trời đất. Tình thương đó, tuy tôi không cảm thấy lúc này, vì Chúa muốn như thế, nhưng tôi biết “Lòng thương xót của Chúa từ muôn thủa đến muôn đời” (Tv 102,17).

Tôi tin rằng Chúa vẫn thương yêu tôi cách dịu dàng và âu yếm như xưa, như khi Ngài ban phát vô vàn sự ngọt ngào và an ủi. Ôi ! Thật là tốt lành khi nghĩ lại những năm tháng đó : những tia chớp lóe lên kia đã giúp tôi hiểu phần nào những chân lý siêu cảm giác ! Như vậy, chúng ta sẽ được an ủi, và niềm tín thác sẽ thêm vững vàng khi ta thấy rằng cả trong đêm tối tăm và đau khổ, khi ta cảm thấy như mọi sự đã thay đổi, nhưng thật sự tất cả mọi sự vẫn như xưa.

Đúng thế, mọi sự vẫn tốt lành, không có gì đổ vỡ hết. Tình mến yêu của tôi đối với Chúa vẫn nguyên vẹn. Tôi tưởng mình không mến yêu Chúa nữa ! Xưa kia, lửa mến yêu của đức ái thần linh soi sáng linh hồn tôi, khiến nó như bị thiêu đốt bởi lòng yêu mến : khi đó Chúa muốn cho tôi thấu hiểu và như sờ thấy, như chạm tay vào những nhân đức siêu nhiên mà sự thường người ta không thể cảm nghiệm. Nhưng rồi đêm tối đã đến. Tôi không còn thấy gì nữa, nhưng tất cả những nhân đức siêu nhiên kia vẫn hiện hữu, vẫn hoạt động và rung động trong tôi một cách tàng ẩn và siêu cảm giác.

Tư tưởng này phải được coi là rất tốt lành. Nó mang lại an vui cho tâm hồn tôi và giúp tôi thêm tín thác vững vàng nơi Chúa.

Chúa Giêsu lại đang trải qua cuộc khổ nạn của Ngài ở trong ta. 

– Sự nhớ lại đêm tối các giác quan, một đêm tối kéo dài với bao nhiêu thử thách, nhưng cũng với muôn vàn hồng ân lớn lao của Chúa, sẽ có thể là một nâng đỡ cho linh hồn chìm sâu trong đêm tối ghê sợ của tâm trí. Bởi vì có những nét giống nhau giữa hai loại đêm tối này. – Đúng thế, hỡi linh hồn đáng thương, bạn hãy nhớ lại những thử thách hồi đầu. Hồi đó cũng như bây giờ bạn lo sợ và nghi nan tất cả, nhưng niềm tín thác vững vàng đã giúp bạn đứng vững cho đến khi trời lại sáng. Bạn hãy nhớ lại những ân sủng đã theo sau đêm tối : bạn đã thấy lại sự hiện diện đầy yêu thương của Chúa Giêsu, Chúa âu yếm bạn hơn trước kia. Còn bây giờ cũng là đêm tối, và là đêm tối đau khổ hơn : mọi sự đều phải chết đi trong bạn để Chúa sống cách tròn đầy ở trong bạn. Nhưng cũng như xưa, rạng đông sẽ bừng lên, khi Chúa đã hoàn tất việc thanh tẩy bạn. Bạn hãy vững lòng tin tưởng và tín thác ! Chúa đã dắt đưa bạn qua con đường dài, gần tới nơi rồi, Ngài không thể bỏ rơi bạn đâu.

Rồi, trong đêm tối của tâm trí, bạn hãy nhớ rằng bạn đã từ lâu tận hiến cho Chúa, để Ngài sử dụng con người của bạn theo sở thích của Ngài, để Ngài yêu mến Cha Ngài ở trong bạn. Bạn đã hiến toàn thân cho Ngài, để Ngài hoàn toàn sống trong bạn, thế vào chỗ con người xấu xa của bạn. Bạn đã từ bỏ hưởng dụng cuộc đời của bạn, để Ngài sử dụng theo ý Ngài. Vậy bạn đừng ngạc nhiên vì phải chịu đau khổ nhiều như thế. Chúa Giêsu sống ở trong bạn thấy cần phải chịu đau khổ thêm nữa ở trong bạn và nhờ bạn. Đúng thế, Chúa Giêsu muốn chịu đau khổ ở trong bạn và nhờ bạn. Bạn phải để Ngài hoàn thành những đau khổ còn thiếu cho cuộc khổ nạn của Ngài. Như thánh Phaolô đã nói : bạn phải hoàn tất những gì còn thiếu cho cuộc khổ nạn của Chúa Kitô. Ngài muốn tái diễn cuộc khổ nạn của Ngài ở trong bạn : Ngài muốn lại sống những giờ phút hấp hối vô cùng đau đớn trong vườn cây Dầu, Ngài muốn sống những lo buồn và sợ hãi đó ở trong bạn. Và trong giờ phút vô cùng đau khổ và tối tăm, Ngài sẽ kêu lên ở trong bạn : “Lạy Chúa Trời, ôi lạy Thiên Chúa của con, sao Chúa bỏ rơi con ?” (Mt 27,46).

Vậy bạn hãy luôn can đảm, hãy đứng vững trong niềm tín thác trọn vẹn của bạn. Bạn sẽ chết như Chúa Giêsu trên thập giá, trong một cơn hấp hối cùng cực. Nhưng Chúa Giêsu sẽ sống lại ở trong bạn. Bình minh của ngày hiển vinh sẽ bừng lên, Chúa Giêsu sẽ chia sẻ với bạn những niềm vui khôn tả của bản tính nhân loại được tôn vinh của Ngài. Ngay ở đời này linh hồn bạn sẽ tràn ngập ánh sáng và những niềm vui cao cả của thần tính của Ngài.

 

 Paul De Jaegher S.J.

[1] Trong thực tế, sự đa dạng của các trường hợp lớn lao đến độ những nhà chú giải và những đồ đệ của thánh Gioan Thánh Giá đã chấp nhận rằng : Đêm tối của các giác quan có thể cùng tồn tại với Đêm tối của tâm trí. – Về cường độ của những thử thách thần bí này, nó cũng có thể khác nhau lắm. Nơi một số linh hồn, Đêm tối các giác quan xem ra đã không ghê sợ như thánh Gioan Thánh Giá mô tả. Người ta nghĩ rằng thánh nhân đã mô tả trường hợp của bản thân Ngài, và đó là một trường hợp rất nặng nề.

   Vì tính đa dạng của những thử thách như thế, cho nên chính thánh Gioan Thánh Giá đã cảnh báo trước rằng có thể có những linh hồn bị thử thách trong những đêm tối đó mà không gặp những điều ngài đã mô tả trong cuốn sách thời danh của Ngài là cuốn “Đêm tối tăm”.

   Đàng khác nên ghi nhớ rằng : nhất là nơi những linh hồn tông đồ, những thử thách bên ngoài của những đêm tối tăm đó (xem các trang 292 – 293) thường mạnh mẽ hơn và nhân đó sẽ bù cho sự thử thách nội tâm ít đau đớn hơn và ít thanh tẩy hơn.

[2] x. Đêm tối, cuốn II, ch.I

[3] x. Đêm tối, cuối II, ch.20

[4] x. Đêm tối, cuốn II, § 3

[5] Xem Angèle de Foligno, Livre des visions (cuốn cách ghi các thị kiến), bản dịch của E.Hello, ch XXXIII.

[6]     x. Đêm tối, cuốn II, § 2

[7] Thánh Gioan Thánh Giá nhấn mạnh, và ngài nhắc đi nhắc lại rằng đêm tối các giác quan và nhất là đêm tối của tâm trí đều tuyệt đối cần thiết cho việc thanh tẩy trọn vẹn, đòi phải có cho việc kết hiệp. Phải có thế mới hoàn toàn thanh tẩy đáy linh hồn ta.

[8] Cũng cần phải nhớ rằng linh hồn không thể một mình quyết đoán mình có thật sự ở trong đêm tối các giác quan và cả trong đêm tối của tâm trí chăng. Họ phải hỏi ý cha linh hướng. Vậy chỉ sau khi bàn hỏi với cha linh hướng và biết mình ở trong hai thứ đêm tối này, họ mới được áp dụng cho mình những điều của chương này.

[9] Thánh nữ Têrêxa thành Avila đã chịu những thử thách thanh tẩy đó mười tám năm. Thánh nữ Mađalêna thành Pazzi đã qua năm năm, rồi thêm mười sáu năm. Chân phước Suso chịu mười năm, và thánh nữ Angela thành Fôlignô chịu hai năm đêm tối của tâm trí. Những thử thách này có khi liên tục, có khi cách quãng.

[10] Thật ra Thiên Chúa không làm giảm sức hoạt động của tâm trí ta, nhưng Ngài giúp nó bỏ cách nhận thức tự nhiên của nó, và với hai ơn khôn ngoan và hiểu biết, Ngài cho nó có khả năng nhận thức siêu việt, không dùng quan niệm và hình ảnh nữa. Hoạt động của tâm trí không bị suy giảm, nhưng đã được đổi mới, được thần linh hóa. Linh hồn không trực tiếp nhận ra cách nhận thức mới này, nhưng nó nhận ra cách gián tiếp khi thấy mình mất đi cách nhận thức tự nhiên xưa.

[11] Xem chương : Tín thác trong buồn sầu, I, § III.

[12] Chính lòng mến yêu qúi trọng này khiến linh hồn, dầu chìm đắm trong đêm tối của tâm trí cũng không bao giờ coi những ước ao của mình trọng hơn những ước ao của Chúa Giêsu. Như vậy đâu có phải tại linh hồn nguội lạnh ? Xem Đêm tối tăm ch. XIII.

[13] Xem Đêm tối tăm (cuốn II, ch X).

Hạnh Phúc – Chương 3: Tình Yêu - 8. TÌNH YÊU VÀ TRẠNG THÁI XUẤT THẦN

Xuất thần có nghĩa là “xuất ra khỏi chính mình” hay nói rộng hơn, là sự cố người đang yêu như xuất ra khỏi bản thân mình, và tập trung mọi suy nghĩ vào kẻ mình yêu. Đám thanh niên thiếu nữ thường ngạc nhiên không hiểu tại sao phụ huynh chúng lại biết được chúng đang yêu; sở dĩ thế là vì họ thấy chúng cứ thường ngẩn ngơ mơ mộng, đăm đăm nhìn vào khoảng không chả thiết gì đến ăn uống. Tình yêu đã “hớp hồn” chúng như thế đấy!

Vả lại tình yêu thường là nền cho các mẩu chuyện nói về những vị giáo sư đãng trí, vào những đêm mưa, đem dù vào mùng để ngủ, những điều thú vị ấy trong đầu họ đã “lôi họ ra” khỏi thế giới chung quanh. Bất cứ thứ tình yêu mãnh liệt nào cũng mang lại hậu quả giống như thế, tức là làm cho kẻ đang yêu trở thành hờ hững với những khó khăn vụ thể cũng như những hoàn cảnh đáng chán quanh mình. Sống trong cái chòi mà yêu nhau thì thú vị hơn trong phòng ốc sang trọng mà mất nhau. Những kẻ yêu mến Chúa lại còn tỏ ra hờ hững với thế giới chung quanh một cách quái lạ hơn nữa: chẳng hạn Thánh Vinh Sơn đệ Phaolô say mê khi nhìn thấy Chúa bị nghèo khổ đến nỗi quên cả ăn. Còn Edna Vincent Millay thì viết về cuộc sống người Kitô hữu như sau: “Nếu mỗi chiều bạn đều cắm lều gần bên Kinh thành mà bạn thực sự ao ước được sống trong đó, và được nhìn rõ hơn cổng thành của nó, thì bạn sẽ có thể nằm trên cây gai, trên bầy rắn độc mà hầu như chẳng nhận ra mình đang nằm ở đâu”.

Tuy nhiên có điểm khác biệt lớn lao giữa tình yêu nhân loại và tình yêu mến Chúa mặc dù cả hai thứ tình này đều “lôi cuốn” chúng ta. Nơi tình yêu nhân loại, sự “xuất thần” thường xảy đến lúc ban đầu. Còn trong tình yêu mến Chúa, sự xuất thần chỉ có thể đạt được sau khi người ta đã trải qua bao nỗi đau đớn kinh khiếp trong tâm hồn. Trong lạc thú xác thân, thì trước hết là tiệc tùng sau đó mới đến chay tịnh và có thể còn bị nhức đầu nữa. Còn trong lĩnh vực thiêng liêng, trước hết là chay tịnh và có thể là cơn nhức đầu nữa sau đó mới có thể tới tiệc tùng. Những lạc thú “mê mẩn” mà hai vợ chồng vui hưởng lúc khởi đầu cuộc hôn nhân trong một ý nghĩa nào đó, giống như một “bả mồi” dụ họ chu tất sứ mệnh làm cha làm mẹ. Tuần trăng mật chẳng qua là một thứ chứng khoán Chúa ban cho cả hai để sau này họ phải trả bằng cách lo gầy dựng một gia đình. Tuy nhiên không có cơn xuất thần mãnh liệt nào dù thuộc tinh thần hay thể xác chúng ta được hưởng lâu dài mà không đòi phải trả giá. Mỗi cơn xuất thần đều kèm theo cái giá đòi buộc của nó.

“Sự hăng hái ban đầu là hăng hái giả tạo” xét về mặt hôn nhân cũng như mặt tôn giáo. Cơn “xuất thần” buổi sơ khai không phải là xuất phát từ thứ tình yêu chân thực và bền vững để chúng ta kiếm tìm, nắm lấy. Cơn xuất thần ấy hẳn sẽ đến với chúng ta, nhưng chỉ sau khi chúng ta đã trải qua nhiều thử thách tôi luyện, vẫn trung tín dù bị vùi dập, vẫn kiên gan mà không hề ngã lòng, vẫn vững tâm theo Chúa mặc cho bao quyến rũ của trần thế này. Thật tuyệt vời biết bao khi những bậc làm cha mẹ trong Kitô giáo cảm nếm được thứ tình yêu xuất thần sâu thẳm này, tuy nhiên họ đã phải bước qua khổ đau đồi Canvê mới có được thứ tình yêu ấy. Cơn xuất thần của họ mới là thực sự, giới trẻ ít được nó cho bằng giới già.

Cơn “mẩn mê” đầu tiên của tình yêu quả thực rộn ràng, nhưng dù sao cũng vẫn còn mang tính ích kỷ, bởi vì kẻ đang yêu thế nào cũng tìm kiếm nơi người mình yêu mọi thứ mình sẽ trao ban. Còn trong cơn xuất thần thứ hai, kẻ ấy cố gắng nhận lãnh từ Thiên Chúa mọi thứ mà cả hai người đều có thể trao ban. Nếu chỉ đồng hoá tình yêu với cơn “mùi mẫn” ban đầu thì phải có người kia hiện diện, tình yêu ấy mới có thể kéo dài, còn nếu đồng hoá tình yêu đó với thứ tình yêu kết hiệp, lâu bền và vĩnh cửu thì tình yêu sẽ đi tìm mầu nhiệm sâu kín của mình nơi Thiên Chúa, là Đấng đã đặt mọi thứ tình yêu nơi trái tim chúng ta.

Quá nhiều ông chồng bà vợ kỳ vọng nơi bạn đời mình sẽ trao ban điều mà thực ra chỉ mỗi mình Chúa mới có thể ban cho: đó là sự “đê mê vĩnh hằng”. Giả như có ông này bà nọ làm đươc điều đó, thì chắc hẳn họ là Chúa chứ chẳng phải là người. Chúng ta có lý khi ước muốn đạt được cơn xuất thần trong tình yêu, tuy nhiên nếu chúng ta hy vọng hưởng được nó qua lạc thú xác thịt là thứ nằm trong tiến trình dẫn chúng ta đến với Chúa, thì ắt hẳn chúng ta sẽ phải thất vọng. “Sự mùi mẫn” đầu tiên của tình yêu không phải là một ảo tưởng, tuy nhiên nó cũng chỉ là một thứ thẻ du lịch, một thứ để nếm trước, duyệt trước, thôi thúc thân xác và linh hồn khởi bước cuộc hành trình tìm đến những niềm hoan lạc vĩnh cửu. Nếu cơn mùi mẫn đầu tiên này qua đi thì không có nghĩa là nó mời gọi chúng ta đi tìm một người khác mà là yêu theo một đường lối khác, và con đường khác này chẳng ai ngoài Đức Kitô, Đấng đã từng phán: “Ta là đường”.

Gm. Fulton Sheen

Hạnh Phúc – Chương 3: Tình Yêu - 7. MẦU NHIỆM CỦA TÌNH YÊU

Ngay cả những mối tình nhân loại cao thượng nhất thì cũng có một lúc nào đó người ta cảm thấy mất đi tính cách nhiệm mầu. Giờ đây người ta đã lờn ngay cả với những gì tốt đẹp nhất, giống như những tay buôn nữ trang có thể cầm giữ những viên ngọc quí nhất mà chẳng thèm để ý chiêm ngắm chúng. Những gì chúng ta chiếm hữu được hoàn toàn rồi thì chúng ta không còn thèm nữa. Những gì đạt được rồi chúng ta sẽ chẳng hy vọng nữa. Thế mà hy vọng, ước muốn và nhất là mầu nhiệm lại là những thứ cần thiết để giúp chúng ta vui sống…

Một khi tháng ngày sống của chúng ta không còn cảm thấy có gì đáng ngạc nhiên nữa thì cuộc sống sẽ thành nhàm chán. Tâm trí chúng ta luôn luôn phải được vươn ra, phải rán đạt đến những giải pháp cho một số vấn đề mà lúc nào cũng như cố lẩn tránh chúng ta. Có thể do ảnh hưởng phổ biến của tiểu thuyết huyền bí nên khá nhiều người thời nay không còn thích luận bàn đến những mầu nhiệm của đức tin mà lại sẵn sàng tìm kiếm một cái gì đó thay thế cho những gì họ đã đánh mất. Độc giả các sách huyền bí dành hết thời gian để thắc mắc về cách thức một kẻ nào đó bị giết, chứ không thắc mắc về số phận vĩnh cửu của những người chết như đám người thời đại của Đantê và Michel Angêlô.

Người ta không thể nào hạnh phúc một khi cảm thấy thừa mứa. Cửa chưa mở, màn chưa kéo, nốt nhạc chưa đánh xuống mới làm cho chúng ta háo hức. Nếu “Tình yêu” chỉ thuộc bình diện thể lý thì chắc hẳn hôn nhân sẽ kết thúc khúc tình lãng mạn ấy, bởi vì cuộc săn đã kết thúc rồi thì mầu nhiệm sẽ hết là nhiệm mầu. Bất cứ khi nào người ta cho rằng đó là điều dĩ nhiên phải thế, người ta sẽ đánh mất đi tính nhạy cảm, tế nhị là đức tính thiết yếu tạo nên tình bạn, niềm vui và tình yêu trong mối quan hệ giữa con người với nhau. Hôn nhân cũng thế! Một trong những hậu quả bi đát nhất của nó là chỉ chiếm hữu mà chẳng còn ham muốn nữa!

Một khi người ta chạm được tới đáy hay nghĩ rằng mình đã chạm tới đáy thì sẽ không còn tình yêu nữa! Làm cạn kiệt hết “mầu nhiệm” nơi nhân cách người kia tức là biến người ấy trở thành nỗi phiền toái. Phải luôn luôn có một cái gì đó chưa hé lộ, một mầu nhiệm nào đó chúng ta chưa thăm dò, một đam mê nào đó chúng ta không thể thoả mãn trọn vẹn… và điều này cũng đúng ngay cả trong vấn đề nghệ thuật. Chúng ta sẽ chẳng muốn nghe cô ca sẽ lải nhải mãi cung giọng chót vót của cô ta, cũng chẳng thích một diễn giả nào trình bày “toạc móng heo” một niềm cảm xúc nào đó của ông ta.

Một cuộc hôn nhân đích thực phải luôn bao hàm trong đó một mầu nhiệm càng lúc càng sâu, một thứ lãng mạn luôn luôn hấp dẫn. Ít nhất có thể liệt kê ra đây bốn mầu nhiệm của hôn nhân. Thứ nhất là mầu nhiệm đến từ thân xác người phối ngẫu mà ta gọi là mầu nhiệm tính dục. Khi mầu nhiệm ấy đã chu tất và đứa con đầu lòng chào đời thì một mầu nhiệm mới lại khởi đầu. Người chồng nhìn thấy nơi vợ mình điều mà trước kia anh ta chưa từng thấy đó là mầu nhiệm tuyệt vời của tình mẫu tử. Còn người vợ thì nhìn thấy nơi chồng mầu nhiệm ngọt ngào của tình phụ tử. Trong khi những đứa con khác tiếp tục ra đời hâm nóng lại sức lực và nét đẹp của họ, thì trước mắt cô vợ anh chồng xem ra chẳng bao giờ già hơn ngày đầu họ gặp gỡ nhau và trước mắt anh chồng, cô vợ vẫn mãi đẹp xinh như ngày họ mới đính hôn thệ ước.

Rồi khi các đứa con đến tuổi khôn lớn thì bắt đầu hé mở mầu nhiệm thứ ba: mầu nhiệm của tài năng bố mẹ sử dụng để uốn nắn tâm hồn đám trẻ đi theo đường lối Chúa. Trong khi đám trẻ càng tiến tới tuổi trưởng thành thì mầu nhiệm này vẫn tiếp tục triển nở, nhân cách từng đứa con luôn là điều bố mẹ phải thăm dò và uốn nắn để ngày càng trở nên giống với vị Thiên Chúa của Tình yêu hơn.

Mầu nhiệm thứ tư trong hạnh phúc hôn nhân hệ tại đời sống xã hội của đôi vợ chồng, hệ tại sự đóng góp của họ cho sự sung mãn của thế giới. Căn rễ của chế độ dân chủ nằm ở nơi đây bởi vì trong gia đình mọi người không đánh giá một cá nhân theo những gì tài khéo, những gì cá nhân ấy có thể cống hiến mà lại đánh giá dựa trên chính bản thể của cá nhân ấy. Chỉ cần cá nhân ấy có mặt trong gia đình là đủ đảm bảo có được vị thế riêng cho mình. Chẳng hạn một đứa trẻ dù bị câm hay mù, một đứa con dù bị tàn tật vì chiến tranh thì nó vẫn được yêu mến như một đứa con trong gia đình và như một đứa con của Thiên Chúa. Không cha mẹ nào giảm đi lòng yêu mến đối với đứa con khi nó có thêm quyền chức hoặc khôn ngoan sành sỏi, cũng không cha mẹ nào băn khoăn về giai cấp của con cái mình. Sự kính trọng nhân vị vì nhân vị nơi cuộc sống gia đình chính là nền tảng xã hội làm điểm tựa cho một cuộc sống cộng đoàn rộng lớn hơn. Nó cũng là lời nhắc nhở đầy hiệu nghiệm giúp ta luôn nhớ đến nguyên tắc chính trị quan trọng nhất đó là: sở dĩ có nhà nước là vì lợi ích của con người, chứ không phải con người phải phục vụ lợi ích của nhà nước.